Υπάρχουν ερωτήματα που ακολουθούν την ανθρωπότητα από τότε που ο άνθρωπος κοίταξε πρώτη φορά τον ουρανό. Ένα από τα μεγαλύτερα είναι ίσως το πιο απλό και ταυτόχρονα το πιο αδύνατο να απαντηθεί εύκολα:
Πώς ξεκίνησαν όλα;
Πριν υπάρξουν άστρα, γαλαξίες, πλανήτες, χρόνος, ακόμα και το φως όπως το γνωρίζουμε, τι υπήρχε; Και πώς από το «τίποτα» ή από κάτι αδιανόητα πυκνό και μικρό γεννήθηκε το σύμπαν που σήμερα εκτείνεται σε αμέτρητες αποστάσεις;
Η πιο ισχυρή επιστημονική θεωρία που έχουμε μέχρι σήμερα για την αρχή του σύμπαντος ονομάζεται Big Bang, ή αλλιώς Μεγάλη Έκρηξη. Όμως το όνομά της είναι κάπως παραπλανητικό, γιατί στην πραγματικότητα δεν μιλάμε για μια έκρηξη όπως φανταζόμαστε μια βόμβα που σκάει στο κενό.
Η αλήθεια είναι πολύ πιο εντυπωσιακή.
Τι είναι τελικά το Big Bang;
Το Big Bang περιγράφει τη στιγμή κατά την οποία το σύμπαν άρχισε να διαστέλλεται από μια εξαιρετικά πυκνή και θερμή κατάσταση, περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν.
Δεν εξερράγη κάτι μέσα στο διάστημα. Το ίδιο το διάστημα άρχισε να επεκτείνεται.
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο σημείο να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Συνήθως σκεφτόμαστε ότι υπάρχει ένας άδειος χώρος και μέσα του συμβαίνει ένα γεγονός. Όμως στην περίπτωση του Big Bang, ο ίδιος ο χώρος και ο χρόνος φαίνεται να γεννήθηκαν μαζί με αυτή τη διαδικασία.
Με άλλα λόγια, δεν υπήρχε ένα «εκεί έξω» όπου έγινε η έκρηξη. Το «εκεί έξω» δημιουργήθηκε μαζί με το γεγονός.
Οι πρώτες στιγμές του σύμπαντος
Στα πρώτα απειροελάχιστα κλάσματα του δευτερολέπτου, το σύμπαν βρισκόταν σε κατάσταση ακραίας θερμοκρασίας και πυκνότητας.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι σχεδόν αμέσως μετά την αρχή, το σύμπαν πέρασε από μια απίστευτα γρήγορη φάση διαστολής, γνωστή ως κοσμικός πληθωρισμός.
Σε ένα χρονικό διάστημα μικρότερο από όσο μπορεί να συλλάβει η ανθρώπινη φαντασία, το σύμπαν μεγάλωσε εκθετικά.
Στη συνέχεια άρχισε να ψύχεται.
Καθώς η θερμοκρασία έπεφτε, δημιουργήθηκαν τα πρώτα στοιχειώδη σωματίδια. Αργότερα σχηματίστηκαν πρωτόνια και νετρόνια, τα οποία ενώθηκαν για να δημιουργήσουν τα πρώτα χημικά στοιχεία, κυρίως υδρογόνο και ήλιο.
Τα βαρύτερα στοιχεία, όπως ο άνθρακας, το οξυγόνο ή ο σίδηρος, δεν υπήρχαν ακόμη.
Γεννήθηκαν πολύ αργότερα, μέσα στις καρδιές των άστρων.
Κάθε άτομο ασβεστίου στα οστά μας, κάθε άτομο σιδήρου στο αίμα μας και κάθε ίχνος οξυγόνου που αναπνέουμε δημιουργήθηκε κάποτε μέσα σε ένα άστρο που έζησε και πέθανε πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
Με έναν παράξενο τρόπο, είμαστε κυριολεκτικά παιδιά των άστρων.
Η στιγμή που εμφανίστηκε το φως
Για περίπου 380.000 χρόνια, το σύμπαν ήταν σαν μια πυκνή ομίχλη ενέργειας.
Το φως δεν μπορούσε να ταξιδέψει ελεύθερα, επειδή συγκρουόταν συνεχώς με φορτισμένα σωματίδια.
Όταν όμως το σύμπαν ψύχθηκε αρκετά, σχηματίστηκαν τα πρώτα ουδέτερα άτομα και το φως μπόρεσε επιτέλους να ταξιδέψει.
Αυτό το αρχαίο φως υπάρχει ακόμη.
Οι επιστήμονες το έχουν ανιχνεύσει και το ονομάζουν Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου.
Είναι, με έναν τρόπο, η πρώτη «φωτογραφία» του νεογέννητου σύμπαντος.
Πώς ξέρουμε ότι το Big Bang συνέβη;
Η θεωρία δεν είναι μια απλή φιλοσοφική ιδέα. Στηρίζεται σε παρατηρήσεις.
Η πρώτη μεγάλη ένδειξη ήρθε όταν οι αστρονόμοι ανακάλυψαν ότι οι γαλαξίες απομακρύνονται μεταξύ τους. Όσο πιο μακριά βρίσκεται ένας γαλαξίας, τόσο πιο γρήγορα φαίνεται να απομακρύνεται.
Αυτό σημαίνει ότι το σύμπαν διαστέλλεται.
Και αν σήμερα διαστέλλεται, τότε στο παρελθόν θα ήταν πολύ πιο μικρό και πυκνό.
Η δεύτερη σημαντική απόδειξη ήταν η ανακάλυψη της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου, ενός «απολιθωμένου φωτός» από τα πρώτα στάδια του σύμπαντος.
Τέλος, οι ποσότητες υδρογόνου και ηλίου που παρατηρούμε ταιριάζουν εντυπωσιακά με τις προβλέψεις της θεωρίας.
Μια φιλοσοφική σκέψη
Ίσως το πιο συγκλονιστικό στοιχείο του Big Bang δεν είναι ότι εξηγεί την αρχή του σύμπαντος, αλλά ότι μας θυμίζει κάτι βαθύτερο.
Όταν κοιτάμε τον νυχτερινό ουρανό, δεν βλέπουμε απλώς μακρινά αστέρια. Βλέπουμε το παρελθόν. Βλέπουμε φως που ταξίδεψε εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσει στα μάτια μας.
Και κάπου μέσα σε αυτή την αχανή ιστορία, υπάρχουμε κι εμείς.
Φτιαγμένοι από αστρική ύλη, πάνω σε έναν μικρό πλανήτη, προσπαθώντας να κατανοήσουμε το ίδιο το σύμπαν που μας δημιούργησε.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη ανακάλυψη να μην είναι μόνο το πώς γεννήθηκε το σύμπαν, αλλά το ότι το σύμπαν, μέσα από εμάς, απέκτησε τη δυνατότητα να αναρωτηθεί για την ίδια του την ύπαρξη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου