~ * Eπιστήμονες «έσπασαν τον κώδικα» που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να αναγνωρίζει πρόσωπα * ~

ΕΠΙΣΤΗΜΗ 02.06.2017

Eπιστήμονες «έσπασαν τον κώδικα» που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να αναγνωρίζει πρόσωπα

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Επιστήμονες στις ΗΠΑ κατάφεραν να «διαβάσουν» τον κώδικα που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να αναγνωρίζει τα πρόσωπα γύρω του. Το επίτευγμα χαρακτηρίσθηκε «επανάσταση» στη νευροεπιστήμη, καθώς λύνει ένα μυστήριο πολλών δεκαετιών.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα εγκεφαλικά κύματα πειραματόζωων (μαϊμούδων μακάκων) για να δημιουργήσουν στον υπολογιστή σχεδόν τέλειες αναπαραστάσεις των ανθρώπινων προσώπων που προηγουμένως είχαν δείξει σε φωτογραφίες στα ζώα. Το νέο αυτό εντυπωσιακό κατόρθωμα «ανάγνωσης» του νου φωτίζει ένα από τα δυσκολότερα έως τώρα προβλήματα της νευροεπιστήμης -το πώς ο εγκέφαλος αναγνωρίζει τα πρόσωπα- αλλά επίσης ίσως φέρνει ένα βήμα πιο κοντά την μελλοντική αποκάλυψη των ανθρωπίνων σκέψεων.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια βιολογίας και νευροεπιστήμης Ντόρις Τσάο του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνια (Caltech), έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Cell" (Κύτταρο). «Σπάσαμε τον κώδικα του εγκεφάλου για την αναγνώριση των προσώπων», δήλωσε η Τσάο περιχαρής. Οι επιστήμονες εκτίμησαν ότι αυτές οι νέες γνώσεις θα έχουν διάφορες πρακτικές εφαρμογές στο μέλλον, όπως στο πεδίο της εγκληματολογίας, βοηθώντας στην ανακατασκευή του προσώπου ενός εγκληματία μόνο από την ανάλυση των εγκεφαλικών κυμάτων ενός μάρτυρα.

Οι νευροεπιστήμονες είχαν έως τώρα εντοπίσει νευρώνες του εγκεφάλου που αντιδρούν σχεδόν αποκλειστικά στα πρόσωπα. Όμως παρέμενε μυστήριο το πώς ακριβώς γίνεται η διαδικασία της αναγνώρισης των εικόνων στον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου, ο οποίος επεξεργάζεται τα ερεθίσματα που στέλνουν τα μάτια. Οι ερευνητές έδειξαν ότι ο εγκέφαλος βασίζεται σε μαθηματικούς υπολογισμούς όπως αυτούς που χρησιμοποιεί ένας αλγόριθμος, αναλύοντας σε αριθμούς 50 διαφορετικά χαρακτηριστικά του προσώπου (σχήμα, απόσταση ανάμεσα στα μάτια, μήκος μύτης, υφή δέρματος κ.α.).

«Το κλειδί είναι ότι παρόλο που υπάρχει ένας άπειρος αριθμός προσώπων, όλα αυτά μπορείς να τα περιγράψεις με μόνο 50 τρόπους. Είναι κάτι ανάλογο με την υπολογιστική όραση, μόνο που συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλό μας», δήλωσε η Τσάο. Κάθε επιμέρους νευρώνας «βλέπει» ένα επιμέρους χαρακτηριστικό του προσώπου και όλοι μαζί ανασυνθέτουν την εικόνα του προσώπου στον εγκέφαλο.

Έτσι, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα δικό τους αλγόριθμο που, αφού «διαβάσει» τα εγκεφαλικά κύματα μετά από την αναγνώριση ενός προσώπου, μπορεί να δημιουργήσει μια εικόνα σε υπολογιστή αυτού του προσώπου, το οποίο ο εγκέφαλος έχει προηγουμένως δει και αναγνωρίσει. Στα πειράματα με τους μακάκους αρκούσε -με τη βοήθεια ηλεκτροδίων εισηγμένων στο κρανίο- η καταγραφή της δραστηριότητας περίπου 200 νευρώνων, για να αναδημιουργηθεί με σχεδόν πλήρη ακρίβεια το πρόσωπο ενός ανθρώπου που το ζώο είχε δει προηγουμένως και μάλιστα άσχετα αν το πρόσωπο ήταν προφίλ ή ανφάς. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Μετά την αναγνώριση του προσώπου στον οπτικό φλοιό, είναι πιθανό ότι οι μνήμες των οικείων προσώπων αποθηκεύονται πλέον στον ιππόκαμπο, στην περιοχή του εγκεφάλου που είναι ζωτική για τη μνήμη. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και μεμονωμένοι νευρώνες του ιπποκάμπου ενεργοποιούνται κατά την αναγνώριση προσώπων (εξ ου και ο διάσημος «νευρώνας Τζένιφερ 'Ανιστον»!). 

http://www.kathimerini.gr/912336/article/epikairothta/episthmh/episthmones-espasan-ton-kwdika-poy-xrhsimopoiei-o-egkefalos-gia-na-anagnwrizei-proswpa

~ * Οταν κοιτάμε χωρίς να βλέπουμε * ~

Συντάκτης: 

Σπύρος Μανουσέλης

υπερβολικά απλό: εμείς απλώς ανοίγουμε τα μάτια μας και ένας πλούσιος κόσμος από χρώματα, σχήματα και μορφές εισέρχεται και χωρίς καμία προσπάθεια καταγράφεται μέσα στον εγκέφαλό μας.

Το ότι η όραση μας φαίνεται μια αυτόματη φυσική λειτουργία αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο για να αναγνωρίσουμε την πολυπλοκότητά της.

Οπως θα δούμε, αυτή η απλοϊκή αντίληψη αφήνει αναπάντητα τα θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με το «πώς» και το «τι» μπορούμε να βλέπουμε.

Πράγματι, οι πιο πρόσφατες ανακαλύψεις των νευροεπιστημών σχετικά με το πώς χρησιμοποιεί ο εγκέφαλός μας την όραση για να γνωρίσει τις πιο ουσιαστικές και σταθερές ιδιότητες των αντικειμένων ανατρέπουν κάποιες ιδιαίτερα επίμονες δυϊστικές προκαταλήψεις μας: ότι η γνώση διακρίνεται από την αισθητηριακή αντίληψη, ο νους από το σώμα, η σκέψη από την πράξη.

Αυτό που καταγράφεται από τα μάτια μας και αυτό που τελικά αντιλαμβανόμαστε οπτικά δεν ταυτίζονται: ο οπτικός μας εγκέφαλος βλέπει άλλοτε λιγότερα και άλλοτε περισσότερα από αυτά που του «διηγούνται» τα μάτια μας.

Για τις σύγχρονες επιστήμες του εγκεφάλου και του νου, η όραση δεν είναι η παθητική αισθητηριακή καταγραφή του κόσμου που μας περιβάλλει, αλλά μια εξαιρετικά περίπλοκη εγκεφαλική-νοητική λειτουργία που μας επιτρέπει να γνωρίζουμε τον κόσμο.

Πράγματι, ο εγκέφαλός μας δεν καταγράφει παθητικά σαν φωτογραφική μηχανή τις δισδιάστατες εικόνες που φτάνουν σε αυτόν από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών αλλά, αντίθετα, κατασκευάζει ενεργητικά τον πλούσιο τρισδιάστατο κόσμο που βλέπει.

Τα διαφορετικά είδη οπτικών πληροφοριών που φτάνουν στα μάτια μας μέσω του φωτός, πληροφορίες που αφορούν το χρώμα, τη μορφή, την κίνηση κ.ο.κ., αναλύονται στοιχειωδώς από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα και μέσα από πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς καταλήγουν στον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου.

Ομως, ο οπτικός φλοιός που καλύπτει τους ινιακούς λοβούς στο πίσω μέρος του εγκεφάλου δεν είναι μια ενιαία δομή, αλλά χωρίζεται σε επιμέρους «σπονδύλους», δηλαδή σε πολλά επιμέρους διαμερίσματα, το καθένα από τα οποία είναι ικανό να αναλύει μία ορισμένη ιδιότητα των οπτικών πληροφοριών (βλ. σχετική φωτ.).

Ετσι, τα οπτικά σήματα που ταξιδεύουν από τα μάτια στον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου εισέρχονται σε αυτόν μέσω μιας μοναδικής πύλης που ονομάζεται πρωτοταγής ή ταινιωτός οπτικός φλοιός (V1).

Από εκεί, τα οπτικά σήματα διανέμονται στα «εξωταινιωτικά διαμερίσματα» που βρίσκονται γύρω από αυτόν (περιοχές V2 - V5), καθένα από τα οποία εξειδικεύεται στην ανάλυση επιμέρους χαρακτηριστικών της οπτικής σκηνής, όπως π.χ. χρώμα, μορφή, κίνηση του ορατού αντικειμένου.

Ο αόρατος καλλιτέχνης

Το σημερινό άρθρο είναι ένα επιστημονικό σχόλιο που επιχειρεί να ερμηνεύσει και, ενδεχομένως, να διαφωτίσει τις καλλιτεχνικές ιδέες που αποτυπώνονται στο έργο του Λιου Μπολίν (Liu Bolin).

Γεννημένος το 1973 στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Πεκίνου και, τα τελευταία χρόνια, θεωρείται ένας από τους πιο πρωτότυπους Κινέζους καλλιτέχνες.

Από το 2005 άρχισε να αναπτύσσει έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο καλλιτεχνικής έκφρασης, χάρη στον οποίο έγινε διεθνώς γνωστός ως ο «αόρατος καλλιτέχνης».

Με το έργο του κατάφερε να οπτικοποιήσει με τρόπο εντυπωσιακό τις αφηρημένες έννοιες της μίμησης και της προσαρμογής του ανθρώπου στο περιβάλλον του (ή και το αντίστροφο), όπου το ζωντανό ανθρώπινο σώμα χάνεται από τα μάτια μας και αφομοιώνεται πλήρως στα άψυχα υλικά αντικείμενα που το περιβάλλουν.

Μια πολύ αποτελεσματική οπτική μεταφορά της ανάγκης του ανθρώπινου σώματος και νου να «ενσωματωθούν» πλήρως στον περιβάλλοντα τεχνητό χώρο όπου βρίσκονται.

Σε ορισμένα μάλιστα από αυτά τα έργα η «μίμηση» είναι τόσο καλή που πολύ δύσκολα ο θεατής μπορεί να διακρίνει το πρόσωπο ή το σώμα του καλλιτέχνη από το υπόβαθρο του έργου.

Η τεχνική αυτή του Λιου Μπολίν εκμεταλλεύεται τις νευροφυσιολογικές αρχές λειτουργίας αλλά και τους περιορισμούς της ανθρώπινης όρασης ενώ, παράλληλα, καθιστά ορατά τα εγγενή όρια των διακριτικών ικανοτήτων του οπτικού μας εγκεφάλου, όταν αυτός προσπαθεί να δώσει κάποιο νόημα στα οπτικά ερεθίσματα που δέχεται αδιάκοπα.

Συνήθως, πιστεύουμε ότι τα μάτια και ο οπτικός μας φλοιός λειτουργούν σαν φωτογραφικές ή κινηματογραφικές μηχανές, οι οποίες καταγράφουν λεπτομερώς και αποτυπώνουν πιστά τις εικόνες του εξωτερικού κόσμου.

Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό δεν συμβαίνει ποτέ.

Τα ματιά κινούνται αδιάκοπα καταγράφοντας ετερογενείς και αποσπασματικές εικόνες που, μόνο σε δεύτερη φάση, ο οπτικός μας φλοιός τις συρράπτει μεταξύ τους όπως μπορεί για να δημιουργήσει μια συνεκτική αλλά κάθε άλλο παρά πιστή εικόνα της πραγματικότητας. Και οι συχνές αβλεψίες, τα οπτικά σφάλματα και οι ψευδαισθήσεις είναι η καλύτερη απόδειξη των εγγενών ατελειών αλλά και των δημιουργικών ικανοτήτων του οπτικού εγκεφάλου μας.

Αρκεί να σκεφτείτε την εξής καθημερινή σκηνή: Ενώ μαγειρεύετε κάτι στην κουζίνα παρακολουθώντας έναν ποδοσφαιρικό αγώνα στην τηλεόραση, δέχεστε ένα μήνυμα στο κινητό σας και προσπαθείτε να το διαβάσετε.

Οι τρεις φαινομενικά διαφορετικές ενέργειες -ανακατεύετε το φαγητό, παρακολουθείτε το ματς, διαβάζετε το μήνυμα στο κινητό- είναι για τη γνωσιακή ψυχολογία τρεις πανομοιότυπες πράξεις «οπτικής αναζήτησης»: η ικανότητα δηλαδή να εντοπίζουμε συγκεκριμένα αντικείμενα σε ένα πλούσιο οπτικά σκηνικό.

Η εκτέλεση, ταυτόχρονα, αυτών των οπτικών αναζητήσεων μας φαίνεται εύκολη.

Στην πραγματικότητα, όμως, ο οπτικός εντοπισμός αντικειμένων προϋποθέτει μια σειρά από μη συνειδητές νοητικές ενέργειες και υπολογισμούς.

Τυπικό παράδειγμα, η δυσκολία να μιλάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε το αυτοκίνητό μας, κάτι που, στατιστικά, ευθύνεται για έναν πολύ μεγάλο αριθμό ατυχημάτων.

Η ανάδυση της οπτικής συνείδησης

Η ψευδαίσθηση ότι ο εγκέφαλός μας διαθέτει ένα ενιαίο οπτικό σύστημα επεξεργασίας των οπτικών ερεθισμάτων, τα οποία από κοινού διαμορφώνουν τις εικόνες του οπτικού μας κόσμου θεωρείται, σήμερα, κάθε άλλο παρά προφανής.

Το προκλητικό αυτό γεγονός επιβεβαιώνεται από πολλές έρευνες που υποδεικνύουν την ύπαρξη δύο, τουλάχιστον, παράλληλων εγκεφαλικών μονοπατιών, τα οποία έχουν χαρτογραφηθεί λεπτομερώς μέσω των νέων τεχνικών απεικόνισης των επιμέρους εγκεφαλικών δομών (λειτουργική μαγνητική τομογραφία).

Αν, όπως είπαμε, ο οπτικός φλοιός χωρίζεται σε επιμέρους «σπονδύλους», καθένας από τους οποίους είναι εξειδικευμένος στην ανάλυση και την επεξεργασία -μέσω διαφορετικών οπτικών οδών- κάθε επιμέρους ιδιότητας των οπτικών πληροφοριών, τότε ποιος αναλαμβάνει την τελική σύνθεση του οπτικού παζλ;

Πώς και από πού αναδύεται η ολοκληρωμένη εικόνα του κόσμου που όλοι βλέπουμε;

Σε αυτά τα δύσκολα ερωτήματα δεν υπάρχουν ακόμη οριστικές απαντήσεις.

Το βέβαιο πάντως είναι ότι η οπτική συνείδηση –γιατί περί αυτού πρόκειται!– δεν βρίσκεται εντοπισμένη σε κάποια ειδική περιοχή του εγκεφάλου, αλλά αντίθετα αναδύεται όταν οι επιμέρους και προ-συνειδητές εγκεφαλικές λειτουργίες στρέφονται προς την ίδια τη βιολογική μηχανή που τις παράγει: όταν δηλαδή ο οπτικός εγκέφαλος αρχίζει να κοιτάζει και να ανα-γνωρίζει τον ίδιο του τον εαυτό.

Εφόσον δεχτούμε ότι ο βασικός λόγος της ύπαρξης, αλλά και της εντυπωσιακής εξέλιξης, των οπτικών δομών του ανθρώπινου εγκεφάλου ήταν και είναι η δημιουργία μιας άμεσης, τρισδιάστατης και έγχρωμης εικόνας του κόσμου που μας περιβάλλει και των όσων συμβαίνουν σε αυτόν, τότε θα πρέπει να παραδεχτούμε πως όποτε ανοίγουμε τα μάτια μας πραγματοποιείται ένα μικρό νευροβιολογικό «θαύμα».

Μάλιστα αν αναλογιστούμε ότι στον φυσικό κόσμο δεν υπάρχουν καθόλου χρώματα αλλά μόνον ηλεκτρομαγνητικά κύματα διαφορετικού μήκους και ότι το φως, φορέας κάθε οπτικού ερεθίσματος, αποτελείται από άχρωμα φωτόνια που ταξιδεύουν ανέμελα στον χωροχρόνο με την ταχύτητα του φωτός, χωρίς να «σκοτίζονται» για τις οπτικές μας ανάγκες, τότε το νευροβιολογικό θαύμα της όρασης γίνεται ακόμη πιο αινιγματικό!

Πέρα από την οπτική αγνωσία

Οσοι από εμάς βλέπουν καλά πιστεύουν αυθόρμητα ότι η «όραση με τα μάτια» και η «όραση με τον νου» ταυτίζονται. Δεν είναι όμως έτσι.

Εξαιτίας αυτής της εξαιρετικά διαδεδομένης παρανόησης οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν εσφαλμένα ότι βλέπουμε με τα μάτια μας.

Οπως όμως προκύπτει από όλες τις σχετικές έρευνες, τα μάτια ούτε «βλέπουν» τίποτα ούτε και θα μπορούσαν να δουν τίποτα από μόνα τους. Μόνο ο εγκέφαλός μας «βλέπει».

Για την ακρίβεια, η όραση δεν είναι ποτέ η αυτόματη και παθητική αισθητηριακή λειτουργία που συνήθως οι περισσότεροι φανταζόμαστε διαισθητικά.

Αντίθετα, όπως προκύπτει από τις πρόσφατες νευροεπιστημονικές μελέτες, πρόκειται για μια πολύπλοκη νοητική διεργασία επεξεργασίας των οπτικών πληροφοριών από τον εγκέφαλο.

Συνεπώς, το θεμελιώδες ερώτημα είναι: Πώς ακριβώς η δομή του οπτικού εγκεφάλου μας καθορίζει τη μορφή και τα όρια κάθε οπτικής μας αντίληψης;

Για να απαντήσουν σε αυτό το αποφασιστικό ερώτημα οι σύγχρονοι νευροεπιστήμονες δεν περιορίστηκαν μόνο στη λεπτομερή μελέτη της δομής του οπτικού εγκεφάλου(βλ. σχετικό πλαίσιο), αλλά επιχείρησαν να κατανοήσουν τη λειτουργία του βασιζόμενοι στη μελέτη όχι μόνο της πλήρους τυφλότητας αλλά και των διαφόρων οπτικών ανωμαλιών που οι ειδικοί περιγράφουν ως «οπτικές αγνωσίες».

Ανακάλυψαν λοιπόν ότι τέτοιες ανωμαλίες της όρασης εξαρτώνται πάντα από κάποιες συγκεκριμένες και σαφώς εντοπισμένες ανατομικά βλάβες του οπτικού εγκεφάλου.

Ετσι, η «αχρωματοψία», δηλαδή η αδυναμία αναγνώρισης των χρωμάτων, αφορά μια βλάβη στην περιοχή V4 του οπτικού φλοιού, ενώ η «ακινητοψία», δηλαδή η αδυναμία αναγνώρισης της κίνησης των αντικειμένων που βλέπουμε, εξαρτάται από μια ανωμαλία στη γειτονική περιοχή V5 του οπτικού φλοιού.

Μια απρόσμενη ανακάλυψη οδήγησε τους ερευνητές να κατανοήσουν ότι στον εγκέφαλό μας η οπτική συνείδηση και η οπτική αντίληψη δεν ταυτίζονται πάντα, αλλά σε ορισμένες ανώμαλες περιπτώσεις μπορεί να διαφοροποιούνται σημαντικά, δημιουργώντας φαινομενικά παράδοξες καταστάσεις.

Για να περιγράψει αυτό το αινιγματικό φαινόμενο ο Larry Weiskrantz πρότεινε, ήδη από το 1974, τον οξύμωρο όρο «τυφλή όραση» (blindsight): η σχεδόν μαγική ικανότητα κάποιων ασθενών με ολική ή μερική βλάβη στον πρωτεύοντα οπτικό φλοιό (τον λεγόμενο V1) να αναγνωρίζουν κάποια οπτικά αντικείμενα, ενώ οι ίδιοι δεν τα βλέπουν συνειδητά.

Το ότι μας είναι τόσο δύσκολο να φανταστούμε έναν τυφλό ζωγράφο ή φωτογράφο οφείλεται στην αναμφισβήτητη -από εξελικτική και λειτουργική άποψη- κυριαρχία της όρασης πάνω στις υπόλοιπες αισθήσεις μας (αφή, όσφρηση κ.ά.).

Γεγονός που με τη σειρά του γεννά τη βαθύτατα ριζωμένη προκατάληψη ότι μόνο με τη διαμεσολάβηση των ματιών μπορούμε να έχουμε μια ακριβή εσωτερική αναπαράσταση του εξωτερικού κόσμου, κοντολογίς μια πιστή «εικόνα» της πραγματικότητας.

Η όραση δεν είναι ποτέ μια παθητική-φωτογραφική αναπαράσταση

Συχνά περιγράφουμε τα μάτια σαν φωτογραφικές μηχανές ή, έστω, σαν κινηματογραφικές κάμερες υψηλής ακριβείας.

Οπως οι φωτογραφικές μηχανές, τα μάτια υποτίθεται ότι συλλαμβάνουν πιστές «εικόνες» της πραγματικότητας τις οποίες και αποστέλλουν στα ανώτερα κέντρα του εγκεφάλου τα οποία τελικά τις «βλέπουν».

Πρόκειται για μια εντελώς παραπλανητική μηχανιστική αναλογία που δεν εξηγεί τίποτα για τις αξιοθαύμαστες βιολογικές διεργασίες της όρασης. Επιπλέον, η άκριτη αποδοχή αυτής της τεχνολογικής μεταφοράς συσκοτίζει τις δομικές και λειτουργικές διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στην παθητική φωτογράφιση και την ενεργητικότατη, εύπλαστη και κυρίως δημιουργική βιολογική όραση.

Εξάλλου, καμία φωτογραφία, όσο τεχνικά άψογη κι αν είναι, δεν θα είχε κανένα απολύτως νόημα και σκοπό ύπαρξης αν δεν υπήρχε η ανθρώπινη όραση για να τη θαυμάσει!

Ομως, αυτή η κοινότοπη τεχνολογική αναλογία μάς υποβάλλει και μια άλλη, ακόμη πιο επικίνδυνη παρανόηση: ότι όπως η φωτογράφιση υλοποιείται από μια φωτογραφική μηχανή, έτσι και η όραση εξαντλείται στη λειτουργία των ματιών.

Για να αντιληφθεί κανείς πόσο παραπλανητική είναι η ιδέα ότι «βλέπουμε με τα μάτια», αρκεί να παρατηρήσει για λίγο τη συνολική αναπαράσταση των όσων γνωρίζουμε σήμερα για την πολυεπίπεδη ανατομική οργάνωση της όρασης: από τα μάτια μέχρι τον οπτικό φλοιό.

Ο διάλογός μας με το ορατό φως ξεκινά όταν αυτό περνά μέσα από τον κερατοειδή χιτώνα, ο οποίος κάμπτει τις ακτίνες φωτός και τις στέλνει μέσω της κόρης στην ίριδα, τον ημιδιαφανή μυ που ρυθμίζει το άνοιγμα της κόρης, καθορίζοντας έτσι την ποσότητα του φωτός που θα εισέλθει στο εσωτερικό του ματιού.

Πίσω από την ίριδα βρίσκεται ο κρυσταλλοειδής φακός ο οποίος μπορεί, ανάλογα με τις οπτικές μας ανάγκες, να μεταβάλλει το σχήμα του ώστε να εστιάζουμε καλύτερα την οπτική σκηνή.

Το φως που εστιάζεται από τον κερατοειδή και τον φακό διατρέχει το υαλοειδές σώμα στο εσωτερικό του βολβού και τελικά απορροφάται από τα αμιγώς φωτοϋποδεκτικά κύτταρα (κωνία και ραβδία) που υπάρχουν στον αμφιβληστροειδή χιτώνα.

Ο αμφιβληστροειδής χιτώνας είναι επομένως το πιο εξωτερικό τμήμα του νευρικού συστήματος που λειτουργεί ως «διεπιφάνεια» η οποία φέρνει σε επαφή τον εγκέφαλο με το φως, αφού μόνο τα φωτοευαίσθητα κύτταρά του είναι σε θέση να μεταφράζουν τη «γλώσσα» του φωτός στη «γλώσσα» του εγκεφάλου.

Ολα αυτά όμως αποτελούν μόλις το πρώτο, καθαρά «επικοινωνιακό», βήμα για τη δημιουργία των οπτικών σημάτων που είναι απαραίτητα για να τεθεί σε λειτουργία ο οπτικός εγκέφαλος και να μας πει τι είναι αυτό που τελικά «βλέπουμε».

http://www.efsyn.gr/arthro/otan-koitame-horis-na-vlepoyme

~ * Εν οίδα ότι ουδέν... είδα * ~

Συντάκτης: 

Σπύρος Μανουσέλης

Από τις πιο πρόσφατες έρευνες για τις εγκεφαλικές προϋποθέσεις και τους περίπλοκους αντιληπτικούς μηχανισμούς της ανθρώπινης όρασης προκύπτει μια εντελώς απρόσμενη εικόνα: τα μάτια δεν είναι φωτογραφικές μηχανές που συλλέγουν και αποστέλλουν πιστά «εικόνες» στον οπτικό εγκέφαλο.

Και όταν τα δισδιάστατα οφθαλμικά σήματα φτάνουν στις εξειδικευμένες περιοχές του οπτικού φλοιού του εγκεφάλου μας, δεν «αποκωδικοποιούνται» ούτε και «μεταφράζονται» πιστά σε τρισδιάστατες οπτικές εικόνες.

Η ανθρώπινη όραση δεν είναι απλώς επεξεργασία ψηφιακών οπτικών σημάτων, ούτε ο οπτικός μας εγκέφαλος μια περίπλοκη υπολογιστική μηχανή.

Αντίθετα, όπως θα δούμε, πρόκειται για μια ευφάνταστη εγκεφαλική-νοητική διεργασία, η οποία, κυριολεκτικά, οικοδομεί τον πλούσιο σε μορφές, κινήσεις και χρώματα τρισδιάστατο κόσμο που βλέπουμε.

Μια τόσο δημιουργική λειτουργία που σπανίως περιορίζεται στην πιστή αναπαράσταση της «πραγματικότητας».

Τόσο η εγγενής ανακρίβεια των οπτικών μηχανισμών όσο και οι αμφισημίες των εικόνων που βλέπουμε μας οδηγούν στο εξής ανησυχητικό αλλά αναπόφευκτο συμπέρασμα: ακόμη κι αν η πραγματικότητα είναι μία και μοναδική, ο νους μας διαθέτει διαφορετικά «παράθυρα» για να τη γνωρίζει.

Aποτελεί ένα πολύ ευτυχές γεγονός ή, αν προτιμάτε, μια μεγάλη εξελικτική «πρόνοια» το ότι η ικανότητά μας να βλέπουμε μας φαίνεται ως απολύτως φυσική, αυτόματη και, εν πολλοίς, μη συνειδητή εγκεφαλική λειτουργία.

Αυτό οφείλεται στο ότι θα ήταν μάλλον δύσκολο (γνωστικά) και ανέφικτο ή καταστροφικό (πρακτικά) να αναλύουμε συνειδητά και βήμα προς βήμα όλους τους οπτικούς μηχανισμούς που ενεργοποιούνται καθώς βλέπουμε κάτι (π.χ. ένα αυτοκίνητο που έρχεται με ταχύτητα κατά πάνω μας).

Η οπτική αντίληψη είναι μια εξαιρετικά σύνθετη εγκεφαλική-νοητική λειτουργία η οποία επιλέχθηκε και τελειοποιήθηκε από τη βιολογική μας εξέλιξη επειδή μας επιτρέπει να γνωρίζουμε και άρα να δρούμε αποτελεσματικότερα στον κόσμο που μας περιβάλλει.

Πράγματι, από τη λεπτομερή ανάλυση των νευροφυσιολογικών προϋποθέσεων και των περίπλοκων αντιληπτικών μηχανισμών της ανθρώπινης όρασης προκύπτει μια μάλλον απρόσμενη «εικόνα»: ο οπτικός μας εγκέφαλος δεν καταγράφει ποτέ πιστά ή παθητικά -σαν φωτογραφική μηχανή ή κινηματογραφική κάμερα- τις δισδιάστατες εικόνες που φτάνουν σε αυτόν από τα μάτια, αλλά κατασκευάζει δημιουργικά τον πλούσιο σε χρώματα και μορφές τρισδιάστατο κόσμο που τελικά «βλέπουμε».

Ωστόσο, ο αξιοθαύμαστος οπτικός μηχανισμός που μας επιτρέπει να βλέπουμε γεννά, ταυτοχρόνως, και τις συνήθεις οπτικές πλάνες μας: μια ατέλειωτη σειρά από ανακριβείς, ασαφείς ή και ψευδαισθητικές αντιλήψεις σχετικά με τον ορατό κόσμο που μας περιβάλλει.

Η παρουσία αυτών των «δυσλειτουργιών» αποτελεί ίσως τη σαφέστερη ένδειξη ότι ο περίπλοκος -αλλά ατελής- οπτικός μας εγκέφαλος δεν είναι το προϊόν «ευφυούς σχεδιασμού» από έναν πάνσοφο Δημιουργό, αλλά το «ταπεινό» αποτέλεσμα της βιολογικής μας εξέλιξης.

Οπτικές ψευδαισθήσεις

Κάθε οπτική εμπειρία μας, ανεξάρτητα από το πόσο «αντικειμενική» θεωρείται, είναι το προϊόν της αλληλεπίδρασης του οπτικού μας εγκεφάλου με το ορατό περιβάλλον.

Αυτός ο διάλογος του εγκεφάλου με την ορατή πραγματικότητα διαμεσολαβείται και ερμηνεύεται από τον νου: εκτός από τους εγγενείς εγκεφαλικούς περιορισμούς υπεισέρχονται, αναπόφευκτα, η μνήμη, η παιδεία, η φαντασία, καθώς και οι ιστορικές-γνωστικές προκαταλήψεις μας.

Υπό αυτή την έννοια, η οπτική εμπειρία δεν είναι ποτέ μια παθητική αποτύπωση ή μηχανική αναπαράσταση του κόσμου που μας περιβάλλει.

Σε ό,τι βλέπουμε, το πραγματικό και το φανταστικό διαπλέκονται και αναμιγνύονται διαρκώς.

Εξάλλου και τα δύο εξαρτώνται από την κοινή εγκεφαλική μήτρα που τα επεξεργάζεται και, σε τελική ανάλυση, τα παράγει.

Πολύ συχνά στην επιστημονική έρευνα των πολύπλοκων συστημάτων –και ο οπτικός εγκέφαλος είναι αναμφίβολα ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο σύστημα– οι ερευνητές παρακάμπτουν τις δυσκολίες προσεγγίζοντας τη φυσιολογική λειτουργία εμμέσως, αναλύοντας δηλαδή τις δυσλειτουργίες της.

Αυτό ακριβώς συνέβη, για παράδειγμα, με τη μελέτη των διαφόρων μορφών αχρωματοψίας, γενετικών ή επίκτητων.

Η μελέτη των δυσλειτουργιών των εγκεφαλικών κέντρων που σχετίζονται με την έγχρωμη όραση επέτρεψε στους ερευνητές να κατανοήσουν τη φυσιολογική λειτουργία και τον μηχανισμό παραγωγής των χρωμάτων.

Ετσι, διαπίστωσαν ότι κάθε βλάβη στην περιοχή V4 του οπτικού φλοιού επιφέρει μερική ή ολική απώλεια –ανάλογα με την έκταση της βλάβης– της ικανότητας να διακρίνουμε τα διάφορα χρώματα (φλοιική αχρωματοψία).

Υπάρχουν όμως και άλλες μορφές επίκτητης αχρωματοψίας, όπως η δυσχρωματοψία, κατά την οποία οι ασθενείς δεν έχουν απολέσει ολοσχερώς την ικανότητα να αναγνωρίζουν τα χρώματα, απλώς τα βλέπουν κάπως «μουντά» και εμφανώς «λάθος».

Αλλες μορφές αχρωματοψίας οφείλονται σε δυσλειτουργίες ή σε μεταλλάξεις των κωνίων, των κυττάρων του αμφιβληστροειδούς χιτώνα που αναλαμβάνουν την ανίχνευση των μηκών κύματος του ορατού φωτός που σχετίζονται με τα χρώματα.

Συνεπώς, οι προβολές των κυττάρων αυτών στον πρωτογενή οπτικό φλοιό (V1) είναι είτε ελλιπείς είτε ανύπαρκτες.

Στη δεύτερη περίπτωση, ο οπτικός φλοιός δεν είναι σε θέση να βλέπει έγχρωμο τον κόσμο αλλά γκρίζο.

Το ίδιο ισχύει και για τις οπτικές πλάνες: αναζητώντας το γιατί και το πώς εμφανίζονται οι οπτικές πλάνες, οι ερευνητές ανακαλύπτουν πώς ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται και αποδίδει κάποιο νόημα σε ό,τι βλέπει.

Πράγματι, η επιστημονική διερεύνηση των οπτικών σφαλμάτων ή των ψευδαισθήσεων αποδείχθηκε ιδιαίτερα επωφελής για την κατανόηση των φυσιολογικών οπτικών μηχανισμών.

Εκ φύσεως πεπλανημένοι;

Κάθε εμφανής απόκλιση ή αποσύνδεση της προσωπικής οπτικής εμπειρίας απ’ ό,τι συνήθως περιγράφεται ως η ορατή πραγματικότητα θεωρείται «οπτική πλάνη», και όποτε διαπιστώνονται από τους ειδικούς αυτά τα οπτικά λάθη ή αυτές οι αποκλίσεις χρησιμεύουν για την αναζήτηση των εγκεφαλικών ή των νοητικών διεργασιών που εμπλέκονται και, ενδεχομένως, ευθύνονται για την οπτική δυσλειτουργία.

Οι γνωσιακοί ψυχολόγοι και οι νευροεπιστήμονες, που εδώ και πολύ καιρό μελετούν τις οπτικές ψευδαισθήσεις και τις διάφορες «οφθαλμαπάτες», διαπίστωσαν ότι ακόμη και ένα απλό οπτικό ερέθισμα πυροδοτεί μια σειρά από περίπλοκες εγκεφαλικές διεργασίες, τις οποίες αν έπρεπε ή αν μπορούσε να τις παρακολουθήσει ένας άνθρωπος λεπτομερώς, τότε δεν θα είχε ούτε τον χρόνο ούτε την ενέργεια για να κάνει ή να σκεφτεί οτιδήποτε άλλο!

Το οπτικό μας σύστημα φαίνεται πως είναι ιδιαίτερα ευάλωτο και επιρρεπές στις οπτικές πλάνες, δηλαδή σε αξιοπερίεργα αντιληπτικά σφάλματα, τα οποία, ωστόσο, ακολουθούν κάποιους αυστηρούς αντιληπτικούς κανόνες που, με τη σειρά τους, προκύπτουν από και κυρίως εκφράζουν τους εγγενείς περιορισμούς του ανθρώπινου οπτικού εγκεφάλου.

Η ύπαρξη αυτών των περιορισμών και αυτών των αντιληπτικών κανόνων οφείλεται, προφανώς, στην ιδιαίτερη εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.

Γεγονός που δημιουργεί τη βάσιμη υποψία ότι, ως είδος, είμαστε καταδικασμένοι στην οπτική πλάνη. Και μάλιστα εκ φύσεως.

Ομως για τους αόρατους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που ευθύνονται όχι μόνο για τις συνήθεις οπτικές πλάνες αλλά και για τις αξιοθαύμαστες οπτικές μας τέχνες θα πούμε περισσότερα στο επόμενο άρθρο.

Η αρχαιολογία των προεπιστημονικών ιδεών για την όραση

Ανατρέχοντας κάποιος στους ιδιαίτερα γοητευτικούς «μύθους» του παρελθόντος σχετικά με τον αόρατο διάλογο των ματιών μας με το φως, μπορεί να αξιολογήσει αντικειμενικότερα την πρόοδο που έχει συντελεστεί τις τελευταίες δεκαετίες στην επιστημονική και τεχνολογική ιδιοποίηση της ανθρώπινης όρασης.

Πώς άραγε η ανθρώπινη σκέψη εξηγούσε, επί αιώνες, τη σχεδόν μαγική ικανότητα των ματιών μας να βλέπουν;

Συνήθως ως θείο δώρο! Ακόμη και οι πλέον εκλεπτυσμένοι αρχαίοι φυσικοί φιλόσοφοι ανέτρεχαν σε υπερφυσικές εξηγήσεις για να κατανοήσουν το «θαύμα» της όρασης.

Σύμφωνα με τον Πυθαγόρα και τους πιο λαμπρούς μαθητές του, όπως ο Ευκλείδης, το ανθρώπινο μάτι εκπέμπει μια δέσμη ακτίνων που, ταξιδεύοντας ευθύγραμμα στον χώρο, προσκρούουν σε διάφορα αντικείμενα.

Η αίσθηση της όρασης προκαλείται από αυτή τη σύγκρουση των άυλων ακτίνων των οφθαλμών με τα υλικά αντικείμενα του κόσμου.

Οπως οι τυφλοί αντιλαμβάνονται μέσω της αφής τον σκοτεινό κόσμο που τους περιβάλλει, και κινούνται με τη βοήθεια ενός μπαστουνιού, με ανάλογο τρόπο οι ακτίνες των ματιών «αγγίζουν» τα πράγματα, και είναι ορατό μόνον ό,τι προσκρούει στις οπτικές ακτίνες!

Ο Δημόκριτος, ωστόσο, είχε μια εντελώς διαφορετική άποψη.

Διατύπωσε μάλιστα μια ιδιοφυή, αλλά πολύ πρώιμη για την εποχή του, θεωρία εκπομπής ή απόσπασης ειδώλων από τα υλικά αντικείμενα.

Ολα τα υλικά πράγματα εκπέμπουν διαρκώς εικόνες του εαυτού τους στον γύρω χώρο. Και όταν αυτά τα «είδωλα» των πραγμάτων εισέρχονται στην κόρη του οφθαλμού, αυτός σχηματίζει τις οπτικές εικόνες τους.

Μια συμπληρωματική «ατομική» θεωρία υποστήριζε ότι τα αντικείμενα είναι ορατά επειδή από κάθε σημείο τους εκπέμπουν μη ορατά τμήματα ύλης που συλλαμβάνονται από τα μάτια, τα οποία μπορούν να ανασυνθέτουν την αρχική εικόνα των αντικειμένων από αυτά τα άτομα της όρασης.

Αν, τώρα, αντικαταστήσουμε την αρχαϊκή λέξη «είδωλα» με τη λέξη «αναπαραστάσεις», και τα «άτομα της όρασης» με τη λέξη «φωτόνια», συνειδητοποιούμε ότι αυτές οι ευφάνταστες πανάρχαιες «εξηγήσεις» δεν είναι και τόσο αντιεπιστημονικές: η πρώτη αποτελεί μια ψυχολογική θεωρία της αντίληψης, ενώ η δεύτερη μια φυσική θεωρία της όρασης.

Ο Πλάτωνας, εντούτοις, δεν φαίνεται να συμφωνεί με καμία από τις δύο παραπάνω θεωρίες της όρασης: ούτε με το «μάτι-φάρο» του Πυθαγόρα ούτε με το υπερβολικά υλιστικό και παθητικό «μάτι-παγίδα» του Δημόκριτου.

Και γι’ αυτό θα προτείνει μια τρίτη εναλλακτική θεωρία, η οποία όχι μόνο εναρμονίζεται αλλά και ενισχύει τις μεταφυσικές του παραδοχές.

Βασιζόμενος κυρίως στις απόψεις του Εμπεδοκλή, ο Πλάτων θα επιχειρήσει μια πολύ επιτήδεια αλλά ατεκμηρίωτη –ακόμη και για τα ελλιπή δεδομένα της εποχής– σύνθεση των φυσικών και των υπερφυσικών ερμηνειών της όρασης.

Ετσι, κατά τον Πλάτωνα, η αίσθηση της όρασης προκύπτει αβίαστα από τη σύμφυση δύο ρευμάτων φωτός: παράγεται όταν το εσωτερικό-ψυχικό ρεύμα φωτός που εκπέμπεται από τα μάτια μας, ενώνεται με το εξωτερικό αλλά ομοούσιο ρεύμα φωτός που φωτίζει το σύμπαν (βλ. «Τίμαιος», 45b-46c, μτφρ: Β. Κάλφας).

Αυτή η πλατωνική προσπάθεια σύνθεσης του ανθρώπινου ενδογενούς φωτός με το πρωταρχικό συμπαντικό φως (που, σύμφωνα με το κείμενο, διαμεσολαβείται από την όραση των ματιών του εγκεφάλου!), θα παρερμηνευτεί συστηματικά τους επόμενους αιώνες και θα οδηγήσει σε αποκρυφιστικές ερμηνείες της πλατωνικής «σύμφυσης» ως «συναύγειας».

Σε κάθε περίπτωση, η «συναύγεια» ήταν και παραμένει μια μυστικιστική κρυπτοθεολογική έννοια την οποία, σημειωτέον, ο ίδιος ο Πλάτων ουδέποτε χρησιμοποίησε.

Παρ’ όλα αυτά, η επιστημονική σκέψη θα χρειαστεί πάνω από μία χιλιετία για να καταστήσει περιττή την ιδέα της «συναύγειας» και να απαλλαγεί σταδιακά από τα υπερφυσικά «οπτικά πνεύματα».

Η απαξίωση των υπερφυσικών εξηγήσεων της όρασης, σε συνδυασμό με την ανακάλυψη των ανατομικών «λεπτομερειών» του οπτικού συστήματος, θα ανοίξουν τον δρόμο στην επιστημονική κατανόηση της όρασης.

http://www.efsyn.gr/arthro/en-oida-oti-oyden-eida

~ * ΑΛΑΦΡΟΪΣΚΙΩΤΟΙ * ~

Γράφει ο Γιώργος Ιωαννίδης

Αλαφροϊσκιωτος....μια λέξη με υπέροχη ακουστική αλλά τρομακτικό νόημα.....Αλαφροϊσκιωτοι είναι αυτοί που αντιλαμβάνονται τον αόρατο κόσμο....που μπορούν να βλέπουν τα πνεύματα των νεκρών...αλλά και τα υπόλοιπα αλλόκοτα μικρά πλάσματα που ζούν ανάμεσα μας....

Οι αλαφροϊσκιωτοι δεν είναι μύθος....ούτε ως φαινόμενο είναι τόσο σπάνιο.....προσωπικά έχω γνωρίσει τρείς....όμως υπάρχουν σίγουρα περισσότεροι....Συχνά ταυτίζονται με τα μέντιουμ...στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι ξεχωριστό.....Ποιοί λοιπόν είναι οι αλαφροϊσκιωτοι και τι είναι αυτό που τους επιτρέπει να βλέπουν τους πεθαμένους?.....

Αυτοί με τον Ελαφρύ Ίσκιο

Όπως ίσως γνωρίζεται από τις γιαγιάδες σας....η λέξη αλαφροϊσκιωτος είναι αρκετά παλιά και για να την εξηγήσουμε πρέπει να ανατρέξουμε στις Παραδόσεις (1904) του λαογράφου Νικόλαου Γ. Πολίτη....Από το βιβλίο του διαβάζω τα εξής:...

Η λέξη στοιχειό είναι πανελλήνια, με τοπικές βέβαια παραλλαγές....η λέξη εκτός από τις κύριες σημασίεςτης, δηλώνει και την ψυχή, που τις τρείς πρώτες νύχτες μετά την εξοδό της από το σώμα περιπλανάτε στη γή σαν συννεφάκι με χρώμμα λευκό....αν υπήρξε ενάρετη και μαύρο αν ήταν αμαρτωλή.....Συνηθέστερη είναι επίσης η χρήση του συνώνυμου ίσκιος...που έχει επίσης ευρύτερη έννοια και μεταπλάστηκε από την αρχα'ια σκιά....Το παραγόμενο ρήμα σκιώνομαι, συνώνυμο του λαβαίνω ή λαβώνομαι, δηλώνει πάθος από δαιμονική επήρεια...και κυρίως αρρώστια που παθαίνει κανείς αν κοιμηθεί κάτω απο στέγη ή δέντρο με βαρύ ίσκιο....Κι ακόμη ο ίσκιος ενός ανθρώπου ήταν το ήθος του , που καθρεπτιζόταν στο πρόσωπό του!.....

Το ρήμα σκιάζω τώρα, εκτός από την αρχαία του σημασία, σημαίνει και φοβίζω......Άλλωστε, η σκιά ενός ανθρώπου είναι όν υπερφυσικό...αυτοτελές......και κάπως έτσι η λέξη στοιχειό και σκιά έγιναν συνώνυμες.....Στην νεοελληνική οι λέξεις ταυτίστηκαν εκ νέου....όπως δηλώνει το σύνθετο αλαφροϊσκιωτος....και σε παλαιότερη έκδοση ελαφροϊσκιωτος....δηλαδή αυτός που μπορεί να βλέπει στοιχειά και ξωτικά......

Η Κοινωνιολογική θέση

Η ίδια μας η παράδοση λοιπόν ονοματίζει αυτούς που έχουν την ικανότητα να βλέπουν τα αόρατα....Γιατί όμως τα άτομα αυτά να περιγράφονται με ελαφριά σκιά?...Στην πραγματικότητα απλά θεωρείται πως αυτός που έχει αδύναμη σκιά μπορεί να ζεί ανάμεσα στον ορατό και τον άβατο κόσμο....όπου δεν πέφτει καθόλου σκιά!.....

Οι αλαφροϊσκιωτοι όμως εκτός από την παραφυσική τους ιδιότητα, κατέχουν και μια κοινωνική θέση...Η καθηγήτρια κοινονοιολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου κ. Άννα Λυδάκη , στο εξαιρετικό της σύγγραμα Ίσκιοι και Αλαφροϊσκιωτοι (2003) γράφει τα εξής:

" Οι αλαφροϊσκιωτοι έχουν κερδίσει το δικαίωμα να φέρονται διαφορετικά από τους  υπόλοιπους....να μην ακολουθούν την καθιερωμένη συμπεριφορά, και η ανοχή δεν δείχνει πάντα σεβασμό....σε κάποιν που ζεί ανάμεσα στον ορατό και το αόρατο , αλλά και σε κάποιον που οδηγείται από τον ίσκιο του ,δηλαδή από την ψυχή του σύμφωνα με την σημασία που είχε η λέξη στην αρχαία Ελλάδα και την Ρώμη....

Ο αλαφροϊσκιωτος είναι εκείνος που όχι μόνο συνομιλεί με στοιχειά...αλλά παράλληλα σκύβει στον πυρήνα της ύπαρξης του και ακούει μύχιες....σιωπηλές φωνές που στην αντίθετη περίπτωση....αν δεν λάβουν δηλαδή απάντηση....αν αγνοηθούν, μπορεί να γίνουν άγριες κραυγές με απρόβλεπτες συνέπειες...Είναι εκείνος που βγαίνει έξω από την κοινωνική τάξη και ακολουθεί το δρόμο που του υποδεικνύει ο δικός του ίσκιος ....ο οποίος έτσι ηρεμεί...δεν δυσφορεί και δεν τον καταπιέζει....

Συχνά επίσης γίνεται ο αποδοπομπιαίος τράγος της κοινότητας που επιμένει στην ομοιομορφία.....Όμως δεν είναι λίγες οι φορές που οι άνθρωποι τον σέβονται και πιστεύουν ότι ξέρει κάτι περισσότερο από τους υπόλοιπους, ακούει τις σιωπές και βλέπει το αόρατο...."

Ορισμένες Απίστευτες Εμπειρίες

Όπως θα παρατηρήσατε στην αρχή του άρθρου τόνισα πως οι αλαφροϊσκιωτοι διαφέρουν από τα μέντιουμ....Ένας αλαφροϊσκιωτος μπορεί να βλέπει τους πεθαμένους αυτό όμως δεν σημαίνει πως εκείνοι μπορούν να μιλήσουν μέσα από το σώμα του!...Η λεπτομέρια αυτή είναι μικρή αλλά σημαντική....

Οι αλαφροϊσκιωτοι είναι ψυχικά ευαίσθητα άτομα τα οποία αντιλαμβάνονται αυτό που οι υπόλοιποι αδυνατούν να αντιληφθούν....Συνήθως δεν μπορούν να δούν συγκεκριμένες φιγούρες παράμια αιθερική έγχρωμη " ομίχλη " που δυναμικά σχηματίζει μια μορφή....άλλοτε πάλι έχουν μια γενικότερη αίσθηση πως κάτι βρίσκεται κοντά τους...κατά κανόνα όμως βλέπουν ...κυριολεκτικά...αλλοδιαστασιακά πλάσματα να βαδίζουν ανάμεσα μας.....

Οι περιγραφές που έχω συγκενρώσει από αλαφροϊσκιωτους είναι πραγματικά εντυπωσιακές....μικρά πράσινα πλασματάκια να περιφέρονται στους θάμνους στην παραλία της Θεσσαλονίκης...πανέμορφες νύμφες να ξαπλώνουν στους βράχους κάτω από τον καταράκτη στην Έδεσσα...βασανισμένες ψυχές να πέφτουν ξανά και ξανά απο την άκρη του London Bridge στο Λονδίνο....ανήσυχα φαντάσματα να περιπλανόνται μέσα στα λεωφορεία και σκιές σαν υγρό μελάνι να ξεχύνονται απο τους τοίχους αιωρούμενες πάνω στα κρεβάτια μας....

Τα περιστατικά δεκάδες και θυμίζουν έντονα κινηματογραφικές σκηνές απο την Έκτη Αίσθηση 'η το Ιαπωνικό Ju-On.....Δεν σας κρύβω πως παραμένω σκεπτικιστής στις περισσότερες απο αυτές τις ιστορίες....παρ΄όλα αυτά μπορώ να επιβεβαιώσω πως τουλάχιστον σε δύο περιπτώσεις οι περιγραφές είναι αληθινές!....Στην πρώτη , εγώ και μια αλαφροϊσκιωτη φίλη μου είδαμε το φάντασμα μιας κοπέλας να στέκεται στην άκρη του κρεβατιού....Στην δεύτερη , μια αλαφροϊσκιωτη αντίκρισε το ίδιο πνεύμα που αισθάνθηκε το μέντιουμ Gordon Smith ( mystery τ.30 ) στην τελευταία του επίσκεψη στην Ελλάδα το 2007....

Οι εμπειρίες αυτές ....καθώς και άλλες σοβαρές ενδείξεις.....με πείθουν πως το φαινόμενο είναι αληθινό....μέχρι στιγμής ασφαλώς δεν έχουν προκύψει αδιάψευστα επιστημονικά στοιχία....οι ιστορίες όμως που φτάνουν κάθε μήνα στο γραφείο του περιοδικού είναι τόσο πολλές που θα λύγιζαν και τον πιο σκληροπυρηνικό σκεπτικιστή.....

Η Ψυχοπαθολογία των Αλαφροϊσκιωτων

Ωραία λοιπόν.....αλαφροϊσκιωτοι υπάρχουν ....τι είναι όμως αυτό που τους επιτρέπει να βλέπουν τους πεθαμένους?....Καταρχήν οφείλω να ξεκαθαρίσω πως αυτά που αντικρίζουν οι αλαφροϊσκιωτοι δεν είναι μόνο πνεύματα νεκρών.....αλλά και υπάρξεις που παραπέμπουν στην κλασική μυθολογία!....

Μήπως αυτό σημαίνει τότε πως οι οπτασίες αυτές είναι απλώς φαντάσματα του νού?...ή για να το ορίσω .....παραληρηματικές ψευδαισθήσεις?....

Γεγονός είναι πως η ψυχολογία των αλαφροϊσκιωτων είναι πολύ συχνά τραυματισμένη.....πρόκειται σηνύθως για άτομα συναισθηματικά ευαίσθητα ...εσωστρεφή που βρίσκουν καταφύγιο στην τέχνη και τη φαντασια.....Έχω επίσης παρατηρησει πως δραματοποιούν εύκολα τις καταστάσεις ....τις σκέψεις και τα συναισθήματα τους....προσκολλώνται έντονα σε ανθρώπους και παρουσιάζουν στοιχία ηθικού μαζοχισμού...δηλαδή τάση αυτοκαταστροφής και μελανχολίας....Ασφαλώς τα περισσότερα απο αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να δικαιολογηθούν ως παράγωγα της ικανότητάς τους και όχι το ανάποδο......

Αλλά και πάλι....μήπως οι αλαφροϊσκιωτοι είναι σχιζοφρενείς?.....Η απάντηση είναι αρνητική....διότι εκτός του ότι τα παραφυσικά βιώματα μπορούν να αποδειχτούν αν τα εξετάσουμε προσεχτικά....η ευρύτερη ψυχολογία τους δεν είναι αποδιοργανωμένη όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις ψύχωσης.....

Αλλά ακόμη και όταν τα ψυχολογικά τεστ δίνουν τη διάγνωση της σχιζ'οτυπης διαταραχής της προσωπικότητας....όπως συνέβει στην περίπτωση μιας φίλης αλαφροϊσκιωτης που εξέτασα προσωπικά.....το συμπέρασμα είναι λανθασμένο...καθώς με τον όρο αυτό η κλασική ψυχιατρική καπελώνει παρά εξηγεί της εμπειρίες αυτών των ανθρώπων.......

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ: MYSTERY τ. 30

~ * ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΝΧΟ... ( αλλά και την ...αντίσταση ) ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ * ~

της Φαίδρας Λογοθέτη

" Ο στόχος της προπαγάνδας έγκειται στην μεταστροφή της προσοχής της μάζας σε συγκεκριμένα γεγονότα...δεδομένα...ανάγκες...κ.α.....Για να είναι επιτυχημένη η προπαγάνδα θα πρέπει να έχει έναν περιορισμένο αριθμό μηνυμάτων και τα μηνύματα αυτά θα πρέπει να επαναλαμβάνονται εώς ότου και το τελευταίο μέλος του κοινού κατανοήσει πλήρως το νόημά τους...."

Αδόλφος Χίτλερ Ο Αγών μου

Την περίοδο του ναζισμού , ο έλενχος του ανθρώπινου νου γινόταν κυρίως με απροκάλυπτα βίαιες μεθόδους....Σήμερα ,το μόνο που διαφέρει , είναι ότι η μάζα αποδέχεται με αρκετή ευχαρίστηση - συχνά δε και με ευγνωμοσύνη - τον ψυχολογικό φασισμό που της ασκείται.Ο ανθρώπινος νους είναι πια προγραμματισμένος να πιστεύει ότι αυτό που συνήθως πράττει είναι εξαιρετικό, και το χειρότερο....ότι είναι δική του επιλογή....Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, τα συνδρομιτικά κανάλια προτείνουν στους τηλεθεατές να ψηφίζουν υπέρ ή κατά του διαιτητή , ακριβώς μετά το τέλος των αγώνων ( όταν πιά το αποτέλεσμα είναι αμετάκλητο! ) Χωρίς να έχει πιεστεί φανερά ποτέ το κοινό να δηλώσει συμμετοχή σε αυτή την ψηφοφορία διατηρούν τη βαθιά πεποίθηση ότι έτσι όντως επηρεάζουν καταστάσεις....

Ας δούμε όμως ορισμένους τρόπους ελένχου ατόμων ή ομάδων :....

Εναν από τους τελειότερους τρόπους ελένχου αποτελεί η αιχμαλώτιση και η καθήλωση του θυμικού.Αυτή πραγματοποιείται συνήθως μέσω:

1) απατηλών υποσχέσεων και μυνημάτων

2) σκόπιμα καλλιεργούμενης αίσθησης ανεπάρκειας και στέρησης

3) ταύτησης με κατάλληλα επιλεγμένα πρότυπα ( αθλητές...ηθοποιούς....μοντέλα...κτλ )

Όλα αυτά απομακρύνουν το άτομο απο τη λογική σκέψη και μπορούν να το οδηγήσουν σε ανακόλουθες, αφύσικες ή ακόμη και παράλογες ώς πρός τη φύση του συμπεριφορές.....Τη βασιλική όμως θέση ώς προς την αποτελεσματικότητα στον έλενχο των μαζών ....κατέχει ο φόβος....Όποιος κατορθώσει να τον χειρίζεται , αυτόματα αναδεικνύεται αδιαφιλονίκητος εξουσιαστής....Η μέθοδος αυτή είναι πραγματικά αναντικατάστατη, μιας και εύκολα μας οδηγεί στο να βιώσουμε μια μόνιμα αποσταθεροποιητική αίσθηση απειλής....Όσο μεγαλύτερο το αίσθημα της απειλής, τόσο πιο επιρρεπείς και ευάλωτοι γινόμαστε.....Και όταν κάποιος φοβάται ,αυτόματα νοιώθει ακινητοποιημένος και , κατά βάθος , αβοήθητος..... Αυτό τον κάνει λιγότερο αντανακλαστικό και άρα περοσσότερο ελένξιμο.Και βέβαια ,όπως ακριβώς και ο σκύλος του Παβλόφ, θα παραδοθεί σε εκείνον που εμφανίζεται μπροστά του σαν προστάτης.....

Για να ελενχθεί πιο αποτελεσματικά η ανθρώπινη σκέψη και να οδηγηθεί σε προαποφασισμένα συμπεράσματα, συμπεράσματα, σημαντικό ρόλο παίζει η ύπαρξη μιας καλής και πιεστικής εικόνας....μιας και οι εικόνες διεισδύουν άμεσα στο υποσυνείδητο και εκλαμβάνονται ώς αληθείς......Για παράδειγμα , η εικόνα των νεκρών γιων του Σαντάμ Χουσεϊν στα τραπέζια ενός νεκροτομείου ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο και βομβάρδισε΄περισσότερο ίσως και απο τα αμερικάνικα αεροπλάνα , κατοχυρώνοντας έτσι στις συνειδήσεις των μελών της ανθρωπότητας την αμερικανική ισχύ....Η απλή αναφορά της ίδιας ακριβώς είδησης , χωρίς καμιά παρουσία εικόνας , σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να έχει την ίδια σημειολογία.....

Οι άνθρωποι μπορούν να χειραγωγηθούν ανελέητα, αν τους απαλλάξεις από την σκέψη....Η καταστολή της πνευματικής δραστηριότητας..... η ενασχόληση με το ασήμαντο.... ο καταιγισμός χυδαίων ερεθισμάτων και πληροφοριών απο τα ΜΜΕ.....ακόμη και το σαφώς αμφιλεγόμενο επίπεδο της σημερινής εκπαίδευσης, καταστέλουν σημαντικά τη νόηση....την εγρήγορση....και τη συνειδητότητα......Σταδιακά δημιουργείται μια ελλιπής, πλήν όμως μαζική , συνείδηση στην οποία κάθε άτομο της κοινωνίας καλείται να εκτεθεί......Όλοι τότε γίνονται μανάδες ενός μεγαλυτέρου συστήματος ,το οποίο ουσιαστικά θα ελεγχθεί από ΕΝΑ και μοναδικό εγκέφαλο......

Εξάλου, ο ανθρώπινος νούς σήμερα υπερφορτώνεται με έναν αφύσικο όγκο πληροφοριών.....Οι αλλαγές είναι ραγδαίες ....Ο μέσος πολίτης δεν προλαβαίνει να αφομοιώσει και να ακολουθήσει τις αλλαγές στη μόδα.....την τεχνολογία.....την αγορά εργασίας κτλ.....Νοιώθει κατακλυσμένος και ψυχικά αβέβαιος ....Τα μέσα που εξουσιάζουν το νου τον εκπαιδεύουν στο να δεσμεύει περισσότερη ενέργεια για  να μάθει π.χ. τη χρήση ενός κινητού τηλεφώνου νέας γενιάς...παρά να εστιάσει στην ενδοσκόπηση και την επίτευξη της πραγματικής συνειδητότητας......Όλη αυτή η παρά φύσιν νοητική ενασχόληση του , τον μεταμορφώνει σε ένα εξαιρετικά άβουλο και πνευματικά υποτονικό θύμα χειρισμού .....

Τέλος μια από τις πιό επιτυχημένες μεθόδους ελέγχου του νού βασίζεται στην απόσπαση της προσοχής .......Μολονότι η τεχνική είναι σχεδόν αφελής, τα αποτελέσματά της είναι πάντα εντυπωσιακά......Για παράδειγμα....όσο η Κοινή Γνώμη σχολίαζε με ανάμεικτα συναισθήματα τον περίφημο λεκέ του πρόεδρου Clinton...η αμερικάνική κυβέρνηση σχεδίαζε ανενόχλητη εκείνες τις επιθέσεις που αργότερα θα ανέτρεπαν τις κοινονικοοικονομικές και πολιτικές ισορροπίες των Βαλκανίων......

Συμπερασματικά......η μόνη άμυνα απέναντι στον διαρκώς επιχειρούμενο έλενχο του νού μας.....βρίσκεται στην καλλιέργεια της εγρήγορσης ....της διάκρισης....και της πνευματικότητας σε συνδυασμό με την αυτοεκτίμηση και την απεξάρτηση μας απο μαζικά πρότυπα και ρουτίνες συμπεριφοράς.....Και ασφαλώς η αντίσταση στο επικίνδυνο δίπολο υπόσχεση-απειλή......αποτελεί την πιό αποτελεσματική προστασία μας από κάθε επίδοξο δυνάστη.....

HELLINIC NEXUS 

Τεύχος 2 

ΙΟΥΝΙΟΣ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2004

~ * Η ονειροπόληση «λύνει» δύσκολα προβλήματα * ~

Η απελευθέρωση του νου βελτιώνει την ικανότητα επίλυσης περίπλοκων θεμάτων...

H νοητική δύναμη για την επίλυση δύσκολων προβλημάτων κρύβεται στο «ταξίδι» του μυαλού, υποστηρίζουν οι αμερικανοί επιστήμονες

Καλιφόρνια 

Λύση ακόμη και για τα πιο περίπλοκα προβλήματα αποτελεί η ονειροπόληση σύμφωνα με νέα μελέτη αμερικανών επιστημόνων. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ιδιοφυΐες και γνωστοί «ονειροπόλοι» όπως ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Άιζακ Νιούτον κ.ά.  έκαναν μερικές από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στην Ιστορία.

Σύγχρονη μελέτη των ειδικών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Μπάρμπαρα, έδειξε ότι μπορούμε να βελτιώσουμε την ικανότητα επίλυσης περίπλοκων προβλημάτων, επιτρέποντας στον νου μας να πετά στα.. σύννεφα.

Νοητικό «ταξίδι»

Στο πλαίσιο δοκιμών, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι εθελοντές που αναλάμβαναν την επίλυση ενός δύσκολου προβλήματος μετά από ένα διάλειμμα ή μια εύκολη δραστηριότητα είχαν κατά 40% καλύτερες επιδόσεις, συγκριτικά με τους υπόλοιπους.

Αντίθετα, οι εθελοντές που περνούσαν το «διάλειμμα» τους εκτελώντας δύσκολες ασκήσεις και δεν ξεκουράζονταν καθόλου δεν εμφάνιζαν καμία βελτίωση ως προς αποδοτικότητά τους.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι απλές δραστηριότητες, οι οποίες «απελευθερώνουν» τον νου και μας επιτρέπουν να ονειροπολούμε αποτελούν το «κλειδί» στο ξεμπέρδεμα του κουβαριού προβλημάτων.

«Πολλά από τα μεγαλύτερα μυαλά της ανθρωπότητας υποστηρίζουν ότι είχαν στιγμές έμπνευσης κατά τη διάρκεια σκέψεων ή δραστηριοτήτων που δεν συνδέονταν άμεσα με το πρόβλημα το οποίο τους απασχολούσε τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο» εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης δρ Μπέντζαμιν Μπερντ.

«Από τη μελέτη μας φάνηκε ότι ένα διάλειμμα με κάποια δραστηριότητα που δεν απαιτεί τον προβληματισμό μας, βελτιώνει τις επιδόσεις μας σε μια δημιουργική δοκιμασία, πολύ περισσότερο από το αν το διάλειμμά μας ήταν αφιερωμένο στην επίλυση ενός προβλήματος, στην ξεκούραση ή αν δεν γινόταν ποτέ. Τα ευρήματα αυτά αποτελούν την πιο άμεση απόδειξη ότι οι συνθήκες που ευνοούν την ονειροπόληση ενισχύουν τη δημιουργικότητά μας» καταλήγει ο ειδικός.

Tα ενδιαφέροντα ευρήματα παρουσιάζονται στο επιστημονικό έντυπο «Psychological Science».

http://www.tovima.gr/science/psychology-sociology/article/?aid=485331