~ * ΠΕΝΤΑΝΕΥΡΟ ΒΟΤΑΝΟ * ~

 

https://www.tiktok.com/@athanasia_1117/video/7561857998075874582?is_from_webapp=1&sender_device=pc

~ * ΓΑΛΑΝΘΟΣ - ΜΟΛΥ * ~

 

Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι GALANTHU Snivalis(Γάλανθος ο χιονώδης).Ανήκει στην οικογένεια των αμαρυλλιδών.
Φύεται σε όλη την Ευρώπη.
Στη χώρα μας το συναντούμε σπάνια, κυρίως σε Ιωάννινα, Αρκαδία, Υμηττό, Τήνο, Νάξο, Κέρκυρα καθώς και στο όρος Κάκαβος της Χαλκιδικής, ιδιαίτερα στην περιοχή των Σκουριών, καθώς και στο όρος Πάικο. Είναι γνωστό και με το κοινό όνομα Καμπανούλες. Είναι βολβώδες πολυετές φυτό, ποώδες το ύψος του οποίου φτάνει τα 10 με 20εκατοστά. Φύλλα γραμμωτά, σπαθοειδή, πράσινα κυανωπά που φυτρώνουν από την βάση. Άνθη μονήρη λευκά, κρεμασμένα σαν καμπάνες, που στο εσωτερικό τους τμήμα έχουν πράσινες κηλίδες. Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα και επικονιάζονται από τις μέλισσες. Είναι το πλέον γνωστό από τα 20 είδη του γένους του. Είναι ένα απ’ τα πιο σπάνια και πιο όμορφα λουλούδια που σηματοδοτούν με την ανθοφορία τους τον ερχομό της Άνοιξης. Άλλα λουλούδια έχουν για εχθρούς τους την παγωνιά και τις χαμηλές θερμοκρασίες και δεν αντέχουν, ο Γάλανθος όμως, ακόμη και σε χιονισμένα δάση, προβάλλει σαν ένα μικρό θαύμα με τα πανέμορφα άνθη του. Το συναντάμε όπως αναφέραμε σε ελάχιστα μέρη και γι’αυτό το λόγο έχει καταχωρηθεί στο κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων με εξαφάνιση φυτών της Ελλάδας ως σπάνιο (R).Στη χώρα μας υπάρχει ακόμη ένα είδος, ο Γάλανθος της Βασίλισσας Όλγας πάνω στον Ταΰγετο.

Ιστορικά στοιχεία:
Είναι πιθανόν το φυτό που αναφέρει ο Όμηρος ως «μώλυ» ότι έδωσε ο θεός Ερμής στον Οδυσσέα σαν αντίδοτο στα μαγικά φίλτρα της Κίρκης. Ο Διοσκουρίδης σ’ένα από τα πέντε βιβλία του «Περί ύλης Ιατρικής», γραμμένο το 70-77 μ.Χ., αναφέρει τη θεραπευτική δράση της δρόγης Galanthus nivalis ως βελτιωτική της μνήμης. Ακόμη και σήμερα όμως χρησιμοποιούμε την ίδια δραστική ουσία, τη Γαλανταμίνη, απομονωμένη πλέον και σε σκεύασμα, στη θεραπευτική-επιβραδυντική αγωγή της νόσου του Alzheimer. Η ονομασία Galanthus δόθηκε από τον βοτανολόγο Karl Linnaeusτο 1735 και προέρχεται από τις λέξεις «γάλα» και «ανθώ». Η ονομασία «χιονώδες» ή «νιφάδα χιονιού» εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε βιβλίο του John Gerard που εκδόθηκε το1597.Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιήθηκε ως εμετικό.

Συστατικά – χαρακτήρας:
Τα δραστικά συστατικά που περιέχονται στο βολβό, είναι τα αλκαλοειδή ταζεττίνη, λυκορίνη και άλλες γαλανθαμίνες. Στα φύλλα υπάρχει μόνο η ταζεττίνη.
Άνθιση – χρησιμοποιούμενα μέρη-συλλογή:
Ανάλογα με το σημείο στην Εύκρατη ζώνη που βρίσκεται το φυτό, ανθίζει πρώιμα την άνοιξη ή αργά στα τέλη του χειμώνα (Φεβρουάριο και Μάρτιο). Οι σπόροι του ωριμάζουν Μάιο και Ιούνιο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιείται όλο το φυτό αλλά κυρίως ο βολβός του. Η συλλογή τους γίνεται Μάρτιο και Απρίλιο.

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις:
Δρα ως εμετικό. Χρησιμοποιείται ως βελτιωτικό της μνήμης. Λόγω της παρουσίας της γαλανταμίνης θεωρείται χρήσιμο στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου Αlzheimer’s (αναστολή ακετυλοχολινεστεράσης). Επίσης, χρησιμοποιείται ως εμετικό, κυρίως στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης.

Παρασκευή και δοσολογία:
Παρασκευάζεται ο αφέψημα των βολβών. Χρησιμοποιούνται ένας ή δύο βολβοί που βράζουμε σε ένα φλιτζάνι νερό μέχρι να μείνει το μισό. Πίνουμε ένα φλιτζάνι και ο εμετός έρχεται αμέσως.

Προφυλάξεις:
Μπορεί να παρατηρηθεί ναυτία, έμετος, διάρροια, κόπωση, ζάλη, ανορεξία και μείωση του σωματικού βάρους. Δεν έχει αναφερθεί καμία τοξική εκδήλωση. Σε περίπτωση πολιομυελίτιδας πρέπει να προσέχεται επιμελώς η δόση.

https://www.haniotika-nea.gr/galanthos-o-chionodis-3/#:~:text=%CE%98%CE%B5%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82%20%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B5%CF%82%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%B5%CE%BD%CE%B4%CE%B5%CE%AF%CE%BE%CE%B5%CE%B9%CF%82:%20%CE%94%CF%81%CE%B1%20%CF%89%CF%82%20%CE%B5%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C.%20%CE%A7%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%B9%CE%BC%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B5%CE%AF%CF%84%CE%B1%CE%B9%20%CF%89%CF%82%20%CE%B2%CE%B5%CE%BB%CF%84%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%BC%CE%BD%CE%AE%CE%BC%CE%B7%CF%82.

~ * Ασφόδελος – Το φυτό των ψυχών * ~

 

Τέτοιαν ώρα οι ψυχές διψούν και πάνε….
διαβαίνοντας λιβάδια από ασφοντήλι

Από την συλλογή «Λήθη» του Λ. Μαβίλη.

Χαρακτηριστικό γένος της Μεσογείου και των παραμεσογείων χωρών που συναντάται και σε άλλες περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης έως Καυκάσου και Ινδιών.

Ανήκει στην οικογένεια των Λειλιϊδών και συναντάται σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας (5 είδη), κυρίως μετά από καταστροφικές πυρκαγιές δεδομένου ότι τα πρόβατα και οι κατσίκες δεν το βόσκουν λόγω των αιχμηρών κρυστάλλων που περιέχουν τα φύλλα του. Η κοινή του ονομασία είναι σφερδούκλι, ασφοδήλι, ασφεντυλιά, ακαρώνι, άρβηκας κ.ά.

Διακρίνονται είδη με λευκό άνθος (A. microcarpus, A. fistulosus κ.α.) και το συγγενές είδος με κίτρινο άνθος (Asphodelina lutea).

Η ονομασία του έχει προελληνική ή προϊστορική προέλευση και προέρχεται από το στερητικό α και σπόνδυλος λόγω του σχήματος των κονδυλωδών ριζών του.

Ο πατέρας της Βοτανικής Θεόφραστος προσδίδει διατροφικές ιδιότητες στις πλούσιες σε άμυλο κονδυλώδεις ρίζες του (εδώδιμοι μεν γαρ ….αλλά και του ασφοδέλου ρίζα) ενώ ο Πλούταρχος την υποβαθμίζει σε ευτελές βρώμα (τρόφιμο).

Στην Ελληνική Μυθολογία συνδέεται με την Περσεφόνη λόγω νεκρών αλλά θεωρείται και έμβλημα του Διονύσου.

Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει ότι οι ψυχές των νεκρών του Τρωικού πολέμου διερχόμενες από τα ύδατα της ιερής πηγής της Στυγός κατέληγαν στον ασφοδελόν λειμώνα, δηλαδή σε λιβάδι από ασφοδέλους.

Οι ρίζες των ασφοδέλων εθεωρούντο από τους προϊστορικούς τροφοσυλλέκτες πολύτιμη τροφή αλλά και στην μυθολογία ως τροφή των νεκρών. Για τον λόγο αυτόν ο ασφόδελος αποτελούσε σύμβολο πένθους και τον εφύτευαν κοντά στους τάφους και τα νεκροταφεία. Αλλά και στην σύγχρονη εποχή σε περιπτώσεις λιμού και ελλείψεως τροφίμων (αποκλεισμός της Ελλάδος κατά το 1917, στην γερμανική κατοχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου καθώς και από τους πένητες λαούς της Αφρικής) εχρησιμοπείτο ως αξιόλογη τροφή δεδομένου ότι οι ρίζες του αφού αλεσθούν παράγουν ένα είδος αλεύρου από το οποίο παρασκευάζεται χυλός μικρής όμως διατροφικής αξίας.

Είναι επίσης σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό διότι κατά την περίοδο της ανθοφορίας του (Μάρτιος έως Απρίλιος) παρέχει πλούσια τροφή στις μέλισσες που αναζητούν πρώτη ύλη για την παραγωγή του μελιού.

Ο ασφόδελος περιέχει χρωστικές ουσίες, άμυλο και γλυκοσίδια κυρίως στους κονδύλους του.

Από αυτούς παρασκευάζονται διάφορα καταπότια χρήσιμα στην θεραπεία της ασθματικής βρογχίτιδας, αλλά και καταπλάσματα ή αλοιφές για την ταχεία επούλωση πληγών, ή ακόμη και στις χιονίστρες.

Γενικότερα είναι γνωστός για τις πολλές του δράσεις (αποχρεμπτική, ενζυματική, καρδιοτονωτική, διουρητική, εμμηναγωγική, σπασμολυτική και εμετική).

Ο Διοσκουρίδης τον θεωρούσε πανάκεια και συνιστούσε την χρήση του για την καταπολέμηση της αλωπεκίας καθώς και ο Ιπποκράτης για την θεραπεία της πλευρίτιδας, των παθήσεων της σπλήνας και των οιδημάτων, εξ ου και συγκαταλέγεται στον κατάλογο των φυτών που αποτελούν την βοτανική συλλογή του κήπου του Ιπποκράτη στην Κω.

Από τους κονδύλους επίσης παράγονται διάφορες χρηστικές ουσίες όπως το τσιρίσι που κολλούσαν τις σόλες των παπουτσιών οι παλιοί τσαγκάρηδες. Τα ξερά στελέχη χρησιμοποιούνται και ως προσάναμμα στους χωριάτικους φούρνους.

Σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας χρησιμοποιείται και για την πρόγνωση των εποχών, του καιρού αλλά και της καλής σοδειάς κλπ., ανάλογα με τον τρόπο της ανθοφορίας του, την έκπτυξη των βλαστών κλπ.

Γιάννης Σπαντιδάκης
Γεωπόνος – Κηποτέχνης

Δημοσιεύτηκε στη τριμηνιαία περιοδική έκδοση Θεματικός Φιλοτελιστής (τεύχος αρ. 71, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2017) που εκδίδει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Θεματικού Φιλοτελισμού και Νεότητας (http://www.thematic-philatelist.gr)

https://www.olympia.gr/1565721/viral/asfodelos-to-fyto-ton-psychon-3/

~ * ΠΑΛΙΟΥΡΙ -ΒΟΤΑΝΑ * ~

 

~ * ΕΥΚΑΛΥΠΤΟΣ * ~

~ * ΚΟΚΚΙΝΟ ΤΡΙΦΥΛΛΙ...ΒΟΤΑΝΑ, ΙΔΙΟΤΗΤΕς * ~

 

~ * ΕΡΕΙΚΙ Η ΡΕΙΚΙ * ~

 

@athanasia_1117

##Ερεικι ή ρείκι ##βοτανα ##botana ##athanasia_1117 ##forworldtiktoker ##foryou ##foryoupage ##forgreece ##foru

♬ πρωτότυπος ήχος - Athanasia

~ * ΒΑΛΣΑΜΟΧΟΡΤΟ * ~

 

@athanasia_1117

##βοτανα ##βαλσαμοχορτο##athanasia_1117 ##φυση ##foryou ##foryoupage ##foru

♬ πρωτότυπος ήχος - Athanasia

~ * ΔΑΦΝΗ * ~

 

@athanasia_1117

##Δαφνη##botana ##athanasia_1117 ##φυση ##for ##foryou ##foryoupage ##foruyou

♬ πρωτότυπος ήχος - Athanasia

~ * ΧΑΜΟΜΗΛΙ * ~

 

@athanasia_1117

##Χαμομηλι##athanasia_1117 ##φυση ##botana ##for ##foryou ##foryoupage ##foruyou

♬ πρωτότυπος ήχος - Athanasia

~ * ΛΑΔΑΝΙΑ * ~

 

@athanasia_1117

##Λαδανια##botana ##φυση ##athanasia_1117 ##foryoupage ##foruyou ##foryou ##for

♬ πρωτότυπος ήχος - Athanasia

~ * IEΡΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ * ~

@athanasia_1117

Ιερος βασιλικος ##botana ##athanasia_1117 ##foruyou ##foryoupage

♬ πρωτότυπος ήχος - Athanasia

~ * 10 πανέμορφα αλλά… θανατηφόρα φυτά! * ~

Τα σαρκοφάγα φυτά δεν είναι κάτι άγνωστο, σίγουρα όμως προκαλούν ενδιαφέρον με τις… γαστρονομικές απαιτήσεις τους. Τα περισσότερα διαθέτουν εντυπωσιακά χρώματα και αρώματα έτσι ώστε να προκαλούν τα θηράματά τους πιο εύκολα, ενώ δεν είναι παράξενο το γεγονός ότι ορισμένα μπορούν να “φάνε” ακόμα και έναν ολόκληρο αρουραίο. Τα περισσότερα ευδοκιμούν στα τροπικά δάση και παρά την ομορφιά τους κρύβουν έναν… θανατηφόρο χαρακτήρα για όποιον άτυχο βρεθεί στο διάβα τους.

1 – Venus flytrap

Είναι ένα από τα πιο γνωστά σαρκοφάγα φυτά στον κόσμο που τρέφεται με αραχνοειδή. Τα φύλλα του περιβάλλονται από “λεπίδες”, ενώ εκκρίνουν βλέννα για να απορροφήσουν ευκολότερα το θήραμά τους.

2 – Drosera

Από τις μεγαλύτερες οικογένειες σαρκοφάγων φυτών, που αντιπροσωπεύει σχεδόν 194 είδη. Πήρε το όνομά της από τις δροσοσταλίδες που καλύπτουν τα “πλοκάμια” της, πάνω στις οποίες κολλάνε τα έντομα.

3 – Cephalotus

Αναπτύσσεται στα εδάφη της Αυστραλίας και είναι ένα από τα πλέον εντυπωσιακά σε εμφάνιση φυτά, οι κώνοι του οποίου εκκρίνουν ένζυμα για να αφομοιώσουν τα έντομα.

4 – Butterworts

Ένα από τα πιο θανατηφόρα σαρκοφάγα φυτά στον κόσμο παρά την… αθωότητά του! Ευδκιμεί στη Βόρεια και Νότια Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία και παγιδεύει έντομα τα οποία έλκονται από τα όμορφα λουλούδια του.

5 – Cobra Lily

Σαρκοφάγο κρίνο με σωληνοειδές σώμα από το οποίο δεν γλιτώνει κανένα έντομο, που πνίγεται στο εσωτερικό του μέσα στην πληθώρα υγών που εκκρίνει.

6 – Mouse-eating pitcher plant

Ευδοκιμεί κυρίως σε ασιατικές χώρες όπως η Ινδία, οι Φιλιππίνες, η Μαλαισία, το Βόρνεο και η Σουμάτρα. Αποθηκεύει νερό στο εσωτερικό του όπου πνίγει ποντίκια, αράχνες ακόμα και αρουραίους. Το ύψος του μπορεί να φτάσει τα 10-15 μέτρα!

7 – Bladderworts

Προσελκύει μικρά έντομα που κολυμπούν γύρω από τις ρίζες του και ευδοκιμεί κοντά σε γλυκά νερά, σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου.

8 – Waterwheel plant

Οφείλει την ονομασία του στο σχήμα του τροχού και παγιδεύει τα έντομα μέσα στα υγρά φύλλα του, τα οποία κλείνουν δυνατά και ανοίγουν ξανά μετά από 10-20 ώρες.

9 – Rainbow plant

Το φωτεινό χρώμα του άνθους προσελκύει τα έντομα και τη στιγμή που προσγειώνονται στα πέταλά του αυτά κλείνουν και εκκρίνουν κολλώδη ουσία.

10 – North American pitcher plant

Τα έντομα προσελκύονται από τα φωτεινά χρώματά του και εισχωρούν στις χοάνες, που αποτελούν τον “τάφο” τους. Στη βάση υπάρχουν ένζυμα όταν το έντομο διαλύεται και αφομοιώνεται στο φυτό.

http://perierga.gr/2013/05/10-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%B1-%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AC-%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%B1-%CF%86%CF%85%CF%84%CE%AC/

~ * Η Λεβάντα και οι 14 θεραπευτικές ιδιότητες της! * ~

Η λεβάντα έχει αναρίθμητες θεραπευτικές ιδιότητες. Θεωρείται από τους επιστήμονες, ένα από 20 σημαντικότερα θεραπευτικά βότανα.  Το αιθέριο έλαιο της μπορεί να χρησιμοποιηθεί άφοβα αδιάλυτο (σε αντίθεση με τα περισσότερα άλλα αιθέρια έλαια).

Συγκεντρώσαμε τις κυριότερες χρήσεις της λεβάντα:

1.Αφέψημα 

Βράστε νερό και ρίξτε μέσα ένα κουτάλι της σούπας, φρέσκα ή αποξηραμένα λουλούδια λεβάντας. Αφήστε να δράσουν για 10 λεπτά. Το αφέψημα αυτό βοηθά στην καταπολέμηση της αϋπνίας, ηρεμεί τα νεύρα και χαλαρώνει από τη νευρική υπερένταση. Τέλος, καταπραΰνει το στομάχι.

2.Μυϊκό στρες

Έχετε καταπονήσει το μυϊκό σας σύστημα; Kάντε ελαφρύ μασάζ με λάδι λεβάντας το οποίο μπορείτε να παρασκευάσετε ρίχνοντας 25 - 30 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας σε 200 ml αμυγδαλέλαιο.

3.Αϋπνία

Για να καταπολεμήσετε την αϋπνία,  στάξτε μερικές σταγόνες λεβάντας στο μαξιλάρι σας ή βάλτε σ’ ένα πάνινο μικρό σακουλάκι αποξηραμένα λουλούδια λεβάντας και τοποθετήστε το μέσα στη μαξιλαροθήκη σας. Αν πιείτε και ένα φλιτζάνι αφέψημα λεβάντας, να είστε σίγουρες ότι θα κάνετε έναν ήσυχο και βαθύ ύπνο.

4.Καταπολέμηση του στρες

Βυθιστείτε στο ζεστό νερό της μπανιέρας σας, αφού προσθέσετε 25 – 30 σταγόνες αιθέριου ελαίου λεβάντας και ένα ποτήρι φρέσκο γάλα. Απολαύστε το για όση ώρα μπορείτε. Σύντομα θα αισθάνεστε άλλος άνθρωπος. Θα μοσχοβολάτε, θα είστε χαλαρωμένες και θα κοιμηθείτε τέλεια.

Δεν έχετε χρόνο για την απόλαυση του ζεστού νερού στη μπανιέρα; Μη στεναχωριέστε : στάξτε αρκετές σταγόνες αιθέριου ελαίου λεβάντας στο σφουγγάρι σας και κάντε ένα κατευναστικό ντους.

5.Καταπολέμηση του κρυολογήματος και του βήχα

Οι βαθιές εισπνοές ευεργετικού ατμού από άνθη ή έλαιο λεβάντας είναι απόλυτα θεραπευτικές. Βάζετε σε ένα ανοιχτό δοχείο 2-3 κουταλιές της σούπας άνθη λεβάντας και 1 κουταλιά ευκάλυπτο. Ρίχνετε από πάνω 1 - 1½ λίτρο βρασμένο, αχνιστό νερό. Γέρνετε το κεφάλι σας πάνω από το δοχείο, το σκεπάζεται με μια μεγάλη πετσέτα έτσι ώστε να εισπνέεται  με βαθιές ανάσες τον ευεργετικό ατμό. 

6.Ανακούφιση από ηλιακά εγκαύματα

Φτιάξτε μίγμα νερού με 8-10 σταγόνες αιθέριου ελαίου και αλείψτε την περιοχή που έχει υποστεί ηλιακό έγκαυμα.  Θα ανακουφιστείτε αμέσως.  Επίσης, μπορείτε να φτιάξετε και γέλη (gel) λεβάντας με αλόη (8-10 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας σε 20 ml αλόης).

7.Ανακούφιση από τσιμπήματα εντόμων, κοψίματα και γδαρσίματα. 

Η λεβάντα είναι αντισηπτική καταστρέφοντας μικρόβια και βοηθώντας την «απολύμανση» των τραυματισμένων περιοχών.

8.Ανακούφιση από Πονοκεφάλους

Ρίξτε λίγες σταγόνες αιθέριου ελαίου στην περιοχή του μετώπου, στους κροτάφους και στον αυχένα και κάντε ελαφρύ μασάζ.  Μπορείτε να κάνετε επίσης και εφαρμογή σε κομπρέσα. Βοηθάει στην ανακούφιση από τις ημικρανίες, την υπερένταση, την κούραση ακόμα και από την επίδραση της έντονης κατανάλωσης αλκοόλ (του λεγόμενου hangover).

9.Μείωση πιτυρίδας

Κάντε αφέψημα (οδηγίες &1). Αντί να το πιείτε, χρησιμοποιείστε το για να ξεβγάλετε τα μαλλιά σας.

10.Καταπολέμηση της ακμής

Κάντε το παρακάτω μίγμα :

1 κουταλάκι του γλυκού φρέσκο γιαουρτι

1 κουταλάκι σκόνη αργίλου 

2 κουταλάκια βάμμα λεβάντας. 

Ανακατέψτε όλα τα υλικά μαζί μέχρι να γίνουν ένα ομοιόμορφο μίγμα. Απλώνετε την μάσκα στο πρόσωπο αποφεύγοντας την περιοχή των ματιών και την αφήνετε για 20 λεπτά.

11.Σκοροκτόνο και εντομοαπωθητικό 

Τα άνθη της λεβάντας διώχνουν το σκώρο και τα έντομα. Φτιάξτε ή αγοράστε μικρά υφασμάτινα πουγκάκια και βάλτε μέσα άνθη λεβάντας. Τοποθετείστε τα στα συρτάρια και τις ντουλάπες σας.

12.Αρωματικό

Στάξτε μερικές σταγόνες από το αιθέριο έλαιο της λεβάντας στο πλυντήριο ρούχων ή στο νερό του ατμοσίδερου. Θα δώσετε έτσι στα ρούχα σας απίστευτη μυρωδιά. 

Εφαρμόστε - όπως κάνετε με τα αρώματα σας - σταγόνες αιθέριου ελαίου λεβάντας στο λαιμό, τα αυτιά, τα μαλλιά σας. 

13.Ρίχνει την αρτηριακή πίεση

Θεωρείται, από τους αρωματοθεραπευτές,  πως ένα φλιτζάνι αφέψημα Λεβάντας πριν τον ύπνο "ρίχνει" την πίεση και μειώνει την ταχυπαλμία κατά τη διάρκεια της νύχτας.

14.Λεβάντα και στη μαγειρική

Χρησιμοποιείστε κονιορτοποιημένα λουλούδια λεβάντας σε μαρμελάδες, σαλάτες, κρέμες, μπισκότα και ζελέ. Θα προσθέσει μυρωδιά και ευχάριστη γεύση. 

http://www.filenades.gr/ViewArticle.aspx?Id=2538

~ * Αγγελική-Αρχαγγελική- Angelica archangelica * ~

Είναι φυτό που βρίσκουμε διάσπαρτο σε υγρούς τόπους, χαράδρες και όχθες ρυακιών. Είναι πολυετές φυτό που φτάνει και ξεπερνά μερικές φορές τα δύο μέτρα . Η ρίζα του είναι πασσαλώδης, χοντρή, ατρακτοειδής, σκεπασμένη με μερικές κλωστές εξωτερικά σκούρες και εσωτερικά ασπριδερές. Τα φύλλα του είναι μεγάλα και σύνθετα, ανοιχτοπράσινα, διπλά ή τριπλά και το μέγεθός τους μικραίνει προς το πάνω μέρος του φυτού. Η αγγελική ήταν γνωστή από τον Μεσαίωνα όπου την χρησιμοποιούσαν για διάφορους λόγους.

    Το λικέρ Βενεδικτίνη χρωστά το διακριτικό της άρωμα σε αυτήν. Παλιότερα έκαναν ζαχαρωτά από τους βλαστούς ή την ρίζα του φυτού, τα οποία ήταν παραδοσιακά τονωτικά για την καταπολέμηση των λοιμώξεων και την τόνωση της ενέργειας.Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται οι ρίζες και τα φύλλα του φυτού. Οι μίσχοι και οι σπόροι της Αγγελικής χρησιμοποιούνται στη ζαχαροπλαστική  Η ρίζα συλλέγεται το Φθινόπωρο του πρώτου έτους της. Τα φύλλα συλλέγονται τον Ιούνιο.Το βότανο περιέχει αιθέρια έλαια, (στα οποία περιλαμβάνονται η φελανδρίνη και η πινίνη), αγγελικό οξύ, ενώσεις της κουμαρίνης, πικρά στοιχεία και τανίνη.
Δρα ως άφυσο, αντισπασμωδικό, αποχρεμπτικό, διουρητικό και εφιδρωτικό. Η αγγελική είναι χρήσιμη ως αποχρεμπτικό για τον βήχα, τη βρογχίτιδα και την πλευρίτιδα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από πυρετό, κρυολόγημα ή γρίπη.

   Τα φύλλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν κομπρέσα σε φλεγμονές του στήθους. Η περιεκτικότητα του σε άφυσο έλαιο εξηγεί τη χρήση του για την ανακούφιση του εντερικού κολικού και του τυμπανισμού. Σαν πεπτικό βότανο διεγείρει την όρεξη και μπορεί να το χρησιμοποιήσουμε στη νευρική ανορεξία. Βοηθά στην ανακούφιση των ρευματικών φλεγμονών καθώς και στην κυστίτιδα όπου ενεργεί ως αντισηπτικό του ουροποιητικού συστήματος.
Για βρογχικά προβλήματα συνδυάζεται καλά με το βήχιο και το μαρρούβιο. Για την δυσπεψία, τον τυμπανισμό και την ανορεξία συνδυάζεται με το χαμομήλι.

http://votanakaifisi.blogspot.gr/2012/12/angelica-archangelica_13.html

~ * Η Ευεργετική Δράση του Γαϊδουράγκαθου * ~

Γαιδουράγκαθο (Silybum marianum και ηπατικές παθήσεις)

 Το Silybum Marianum ανήκει στην οικογένεια Asteraceae (Compositae), ή αλλιώς στα σύνθετα φυτά. Είναι μια πόα, γνωστή από την αρχαιότητα για τη δράση της σε ηπατικές παθήσεις, παθήσεις στη χολή, καθώς και ως ηπατοπροστατευτικό σε δηλητηριάσεις από χημικές και περιβαλλοντολογικές τοξίνες, δαγκώματα φιδιών, τσιμπήματα εντόμων, δηλητηριώδη μανιτάρια και λήψη υπερβολικής ποσότητας οινοπνεύματος. Σήμερα είναι το πιο μελετημένο φυτό για τη θεραπεία ηπατοπαθειών με πάνω από 450 δημοσιεύσεις παγκοσμίως.

Το φυτό αναφέρεται και ως Carduus marianus αλλά και ως Mariana lacteal. Κάποιες από τις πιό κοινές ονομασίες του σε παγκόσμιο επίπεδο είναι, Milk Thistle, Mary's thistle, blessed milk thistle, holy thistle, lady's thistle, Silybe de Marie, και ChardonMarie. Στην Ελλάδα είναι γνωστό με το όνομα γαιδουράγκαθο αλλά και ως κουφάγκαθο, αγκάθι και αγκάβατος. Επίσης από την αρχαιότητα ακόμα έχει επικρατήσει η ονομασία "Σίλυβο". Μια από τις πιο γνωστές ονομασίες του φυτού η ονομασία Milk Thistle οφείλεται στην ύπαρξη χαρακτηριστικών άσπρων λωρίδων κατά μήκος των νευρών των φύλλων του φυτού, ενώ η πλειοψηφία των υπολοίπων ονομασιών συσχετίζεται με το όνομα της Παναγίας. Το φυτό είναι μονοετής ή διετής αγκαθωτή πόα, ύψους έως 1,5 μέτρα. Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα, με παρυφές οδοντωτές, ανοιχτοπράσινα με άσπρα νεύρα, ενώ οι κεφαλές των ανθέων είναι μεγάλες και περιβάλλονται από πολυάριθμα βράκτια, με αγκαθωτές παρυφές, που καταλήγουν σε μακρύ, βελονοειδές εξάρτημα. Τα σωληνοειδή ανθίδια έχουν χαρακτηριστικό κόκκινο-ιώδες χρώμα και οι καρποί οι οποίοι αποτελούν τη δρόγη του φυτού, είναι μαύροι με σκληρό περίβλημα. Η συλλογή τους γίνεται κατά το τέλος του καλοκαιριού μετά την ωρίμανσή τους. Το Silybum Marianum είναι αυτοφυές κυρίως στη λεκάνη της Μεσογείου, ενώ καλλιεργείται στην υπόλοιπη Ευρώπη και στη Νότια Αμερική. Γενικά απαντάται συχνότερα στις άκρες των δρόμων σε μέρη ακαλλιέργητα, αλλά και σε καλλιεργούμενο έδαφος.

Στη χώρα μας είναι ένα ιδιαίτερα κοινό φυτό σε εδάφη με χαμηλό υψόμετρο. Οι πρώτες αναφορές στο φυτό έγιναν από τον Θεόφραστο κατά τον 4ο αι. π.χ όπου αναφέρεται με το όνομα "Πτέρνιξ". Στη συνέχεια ο Διοσκουρίδης συνιστά το "Μέγα Κενταύριον", ή "Σίλυβον" για την επούλωση των πληγών. Ακολουθεί αναφορά από τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, ενώ κατά τον Μεσαίωνα πλήθος βοτανολόγων συνιστούν το φυτό για διάφορες χρήσεις. Ο Άγγλος βοτανολόγος Nicholas Culperer το προτείνει ως εξαιρετικό φάρμακο για τη χολή και το σπλήνα, ενώ στις αρχές του 20ου αι. μιά σχολή βοτανολόγων θεραπευτών, οι επονομαζόμενοι "Εκλεκτικοί" χρησιμοποιούν το εκχύλισμα του Silybum Marianum για την "Ηπατική συμφόρηση". Τέλος μετά το 1960 η χρήση του φυτού εξαπλώθηκε ευρέως, ξεκινώντας από τη Γερμανία, όπου ταυτόχρονα με τη χρήση άρχισε και η ερευνητική μελέτη του. Σύμφωνα με την παράδοση το Silybum Marianum έχει χρησιμοποιηθεί σε παθήσεις του ήπατος και της χολής ως διεγερτικό της παραγωγής γάλακτος, ως αντικαταθλιπτικό, ως αντίδοτο σε δηλητηριάσεις από μύκητες του γένους Amanita καθώς και από άλλες τοξίνες του περιβάλλοντος. Άλλες περιπτώσεις στις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί είναι διαταραχές της εμμήνου ρύσης, ανωμαλίες του σπλήνα και των νεφρών. Οι βλαστοί, τα φύλλα, τα άνθη, η ρίζα και ο μίσχος του φυτού είναι βρώσιμα ενώ οι ψημένοι καρποί του αποτελούν υποκατάστατο του καφέ.

Η δρόγη του φυτού (καρποί) οφείλει τις ιδιότητές της στη "σιλυμαρίνη", η οποία είναι το τυποποιημένο εκχύλισμα των σπερμάτων του Silybum Marianum με περιεκτικότητα 70-80% σε φλαβονολιγνάνες. Η κύρια φλαβονολιγνάνη της σιλυμαρίνης είναι η "συλυβίνη" ή "σιλυβινίνη", η οποία αποτελείται από μίγμα δύο διαστερεοισομερών Α και Β και παρουσιάζει τη σημαντικότερη δράση σε σχέση με τις υπόλοιπες ουσίες. Αλλες φλαβονολιγνάνες που περιέχονται στο εκχύλισμα είναι η ισοσιλυβίνη, η δευδροσιλυβίνη, η σιλυχριστίνη και η σιλυδιανίνη, ενώ ένα από τα υπόλοιπα φλαβονοειδή του φυτού είναι η "ταξιφολίνη" Οσον αφορά την φαρμακοκινητική της σιλυμαρίνης, η τελευταία δεν είναι ευδιάλυτη στο νερό και γι' αυτό το λόγο δεν χορηγείται σαν αφέψημα. Τις περισσότερες φορές χορηγείται σαν τυποποιημένο εκχύλισμα σε κάψουλες. Περίπου το 20-50% της σιλυμαρίνης απορροφάται μετά τη χορήγηση per os( από το στόμα). από το οποίο το μεγαλύτερο ποσοστό απεκκρίνεται από τη χολή. Τέλος ο χρόνος ημιζωής της είναι 6-8 ώρες, ενώ σήμερα γίνονται προσπάθειες για αύξηση της εντερικής απορρόφησης της μέσω της σύζευξής της με άλλες ουσίες όπως η φωσφατιδυλοχολίνη. Η πιό σημαντική φαρμακολογική δράση της σιλυμαρίνης είναι η ηπατοπροστατευτική δράση που παρουσιάζει απέναντι σε πλήθος τοξινών, όπως η ακεταμινοφαίνη και η αιθανόλη (οινόπνευμα). Το εκχύλισμα παρουσιάζει σημαντική αντιοξειδωτική δράση, ενώ παράλληλα αυξάνει την πρωτεϊνοσύνθεση των ηπατικών κυττάρων. Πρόσφατα ανακαλύφθηκε η αντικαρκινική δράση του φυτού, αλλά και η μείωση της χοληστερόλης που προκαλεί, η καρδιοπροστατευτική και η νευροπροστατευτική του δράση. Σήμερα γίνονται μελέτες για τη δράση του Silybum Marianum και σε άλλα όργανα όπως το πάγκρεας, οι πνεύμονες και τα νεφρά.

Σχετικά με το μηχανισμό δράσης της σιλυμαρίνης στο ήπαρ, η αντιτοξική της δράση σε περίπτωση δηλητηρίασης από τον μύκητα Amanita phalloides (τοξικό μανιτάρι) οφείλεται στη διακοπή της εντεροηπατικής κυκλοφορίας των τοξινών του μύκητα, στην παρεμπόδιση της σύνδεσής τους με τις μεμβράνες των ηπατικών κυττάρων, όπως και στην αποτροπή της εισόδου τους στο κύτταρο. Η αντιτοξική της δράση σε άλλες περιπτώσεις, όπως η παρακεταμόλη, έχει διαφορετικό μηχανισμό. η αναγεννητική δράση της στο ήπαρ σχετίζεται με τη σύνδεση της σιλυβίνης σε υπομονάδα της RNA πολυμεράσης, που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της πρωτεϊνοσύνθεσης, ενώ η αντιινιδιακή της δράση στο ήπαρ, η οποία την καθιστά σημαντικό θεραπευτικό συμπλήρωμα σε περίπτωση κίρρωσης, σχετίζεται με εμπλοκή της στο σχηματισμό λευκοτριενίων.

Σήμερα, σύμφωνα με τις μονογραφίες της Γερμανικής Comission E (1986), οι ώριμοι καρποί του Silybum Marianum, οι οποίοι αποτελούν την δρόγη του φυτού, χορηγούνται σε περιπτώσεις προβλημάτων δυσπεψίας, ενώ το τυποποιημένο εκχύλισμα της δρόγης έχει σαν ένδειξη το ήπαρ που έχει υποστεί βλάβη λόγω τοξινών, αλλά και ως συμπληρωματική θεραπεία σε περιπτώσεις χρόνιας φλεγμονώδους ηπατικής ασθένειας και σε ηπατική κίρρωση. Είναι πολύ σημαντικό να αναφερθεί ότι σε περιπτώσεις δηλητηρίασης από μύκητες του γένους Amanita, η θεραπεία που συστήνεται είναι η ενδοφλέβια έγχυση ενός παραγώγου της συλιβίνης (εμπορική ονομασία Legalon SIL).

Άλλες περιπτώσεις στις οποίες χρησιμοποιείται σήμερα είναι σε χοληστερίνη, ηπατίτιδα, πέτρα στη χολή, καρκίνο, αλλά και ως πρώτη ύλη για τη δημιουργία ομοιοπαθητικού φαρμάκου. Ένα πολύ θετικό στοιχείο του Silybum Marianum είναι το γεγονός ότι είναι ένα ιδιαίτερα ασφαλές φυτό. Παρ' όλο που είναι ένα από τα πιο μελετημένα φυτά που χρησιμοποιούνται, έχουν σημειωθεί ελάχιστες ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση του φυτού, χωρίς καμία από αυτές να είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Έχει διαπιστωθεί ήπια καθαρτική δράση, κυρίως σε περιπτώσεις χορήγησης μεγάλης δόσης σιλυμαρίνης, ενώ δεν έχουν αναφερθεί αλληλεπιδράσεις του φυτού με άλλα φάρμακα. Η σιλυμαρίνη έχει φανεί ότι αναστέλλει την καταλυτική δράση κάποιων ισοενζύμων του κυτοχρώματος P450, αλλά σε συγκεντρώσεις τις οποίες δεν φθάνει ουσιαστικά in vivo. Τέλος, απαιτείται συστηματικότερη έρευνα για να ανακαλυφθούν πιθανές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.

Τα τελευταία χρόνια έχει δημοσιευτεί ένας μεγάλος αριθμός μελετών, αλλά και κλινικών μελετών που αφορούν το Silybum Marianum. Η συνήθης δόση που χορηγείται στις κλινικές μελέτες είναι 420 mg ημερησίως. Θετικότερα αποτελέσματα έχουν φανεί σε περιπτώσεις παιδικής κίρρωσης τύπου Α και σε αλκοολική κίρρωση ενώ υπάρχουν έρευνες που δίνουν αντιφατικά αποτελέσματα ή που δεν είχαν επαρκή αριθμό δείγματος για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Σήμερα ερευνάται κυρίως η δράση του φυτού σε ηπατίτιδα C, στην ογκολογία καθώς και η στερεοχημεία της σιλυβίνης και παράγωγα της σιλυβίνης με καλύτερη φαρμακοκινητική, όπως το Legalon SIL που αναφέρθηκε παραπάνω.

Συμπερασματικά, το Silybum Marianum είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φυτό σε ηπατικές παθήσεις, το οποίο έχει πολλά πλεονεκτήματα, όπως αποτελεσματικότητα μετά από per os χορήγηση, ασφαλή χρήση, αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, χαμηλό κόστος και εύκολη τυποποίηση του εκχυλίσματός του. Είναι πολύ πιθανόν στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί και για τη δράση του σε άλλα όργανα, εκτός από το ήπαρ και τη χολή, ενώ προς το παρόν παραμένει, όπως φαίνεται από έρευνα που διεξήχθη στις ΗΠΑ, το πιο διαδεδομένο φαρμακευτικό φυτό σε ασθενείς με ηπατικές παθήσεις.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΡΘΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΗΝ Ε[ΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΘΝΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ Φ.Σ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ, ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΣΤΙΣ 24-25 ΜΑΙΟΥ 2008 ΣΤΟ ΒΟΛΟ ΜΕ ΘΕΜΑ "ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥΣ" ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ Π.Φ.Σ

http://www.medmelon.gr/frontend/new.php?aid=523&cid=94

~ * Κρόκος (Ζαφορά, σαφράν, crocus sativus) * ~

Ο Κρόκος σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ήταν φίλος του θεού Ερμή. Μια μέρα και ενώ οι δύο φίλοι έπαιζαν, ο Ερμής χτύπησε κατά λάθος τον Κρόκο στο κεφάλι και τον σκότωσε. Στον τόπο του συμβάντος φύτρωσε ένα λουλούδι. Τρεις σταγόνες από το αίμα του άτυχου νέου που έπεσαν στο κέντρο του λουλουδιού έδωσαν τα στίγματα του φυτού που από τότε πήρε το όνομα κρόκος. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή ο Κρόκος ήταν ένας νεαρός, που εξαιτίας ενός άτυχου έρωτα για τη Νύμφη Σμίλακα μεταμορφώθηκε στο ομώνυμο φυτό. Ταυτόχρονα η Σμίλαξ έγινε το ομώνυμο αναρριχητικό φυτό (Σμίλαξ Ασπίρα-Ουρβιά).

ΚΑΤΑΓΩΓΗ

Την ιθαγένεια του κρόκου διεκδικεί, η αρχαία Μεσοποταμία.

Από το Κασμίρ έως την Ιωνία, από την Αίγυπτο, τις Κυκλάδες και την Κρήτη, το φυτό ταξίδεψε χιλιάδες χρόνια. Για αιώνες ο κρόκος ήταν ένα πολύ σημαντικό είδος πολυτέλειας στην Περσία, καθώς επίσης και ένα πολύτιμο είδος συναλλαγής στις χώρες της Ασίας. Οι Φοίνικες αφιέρωναν πίτες από κρόκο στη θεά Αστάρτη. Μικρά τενεκεδένια τεμάχια με Saffron βρέθηκαν σε Αιγυπτιακές μούμιες. Η Κλεοπάτρα χρησιμοποιούσε τον κρόκο στα καλλυντικά της και οι Ρωμαίοι, σε επίσημα γεύματα, προσέφεραν κρασί αρωματισμένο με κρόκο. Έχει αναφερθεί από τον Όμηρο, τον Πλίνιο και τον Ιπποκράτη. 

ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Οι πρώτες αναφορές για το φυτό αυτό μάς έρχονται από τα χρόνια του Μίνωα. Τοιχογραφίες με άνθη κρόκου και κρίνα, τοιχογραφία με τον "κροκοσυλλέκτη πίθηκο" και καλλιεργούμενοι ζαφορόκηποι στα μινωικά ανάκτορα μας πληροφορούν για την ύπαρξη του φυτού. Βάσει των αρχαιολογικών ερευνών και μελετών, αποδεικνύεται ότι έχει ιερή σχέση με τη μινωική θεότητα, αφού σε πολλές αναπαραστάσεις θρησκευτικών σκηνών εμφανίζονται άνθη και φυτά, όπως κρίνα και κρόκοι, τα οποία φαίνεται πως είχαν αποκτήσει θρησκευτικό συμβολισμό. 

Η ιστορία μαγειρεύει τον κρόκο μέσα στα παραμύθια ....

Το ίδιο ισχύει και για τη Θήρα όπου σε ένα σημείο ανασκαφών (στο Ακρωτήρι) βρέθηκε η "κροκοσυλλέκτρια". Πρόκειται για τη μορφή μιας γυναίκας που συλλέγει άνθη κρόκου. Ο κρόκος υπήρξε σημαντικό φυτό στην αρχαιότητα για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες αλλά και για την χρήση του σαν χρωστική ουσία. Επίσης αποτελούσε έδεσμα και οι αρχαίοι πίστευαν ότι έχει αφροδισιακές ιδιότητες. Λέγεται ότι οι χρωστικές ιδιότητες του κρόκου διαδόθηκαν από τους αρχαίους Αιγυπτίους ιδιαίτερα στην Κρήτη. Άλλωστε ο κρόκος υπήρξε και το ιερό φυτό του βασιλιά Μίνωα. Ήταν πολύ τιμητικό για κάποιον να φοράει ένδυμα βαμμένο με βαφή κρόκου. 

Για να παραμείνουμε ακόμη λίγο στη γη του Μίνωα, πέντε συνολικά είδη κρόκου αυτοφύονται στην Κρήτη σήμερα, αλλά κανείς δεν ασχολείται με την καλλιέργειά του. Μολονότι η ζαφορά, όπως είναι περισσότερο γνωστό το φυτό στο νησί, ήταν γνωστή τους προηγούμενους αιώνες και χρησιμοποιούνταν για άρτυμα, στη βαφή υφασμάτων, αλλά και για φάρμακο, οι σημερινοί απόγονοι των Μινώων αναφέρουν το όνομα αυτό μόνο όταν λένε σε κάποιον: "Έγινες κίτρινος σαν τη ζαφορά".

Όμως και οι φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού ήταν γνωστές από πολύ παλιά. Από την Αναγέννηση και μέχρι πρότινος, τα στίγματα του φυτού χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή διαφόρων βαμμάτων (βάμμα οπίου, βάμμα αλόης κ.λπ.). Παλαιότερα, στην Κρήτη ο απλός λαός χρησιμοποιούσε τα άνθη του φυτού σε διάφορα παρασκευάσματα: τονωτικά, απαλυντικά του στομάχου, αλλά και με αφροδισιακές ιδιότητες. Άλλωστε, και ο Δίας με την Ήρα σε στρώμα με άνθη κρόκου ξάπλωναν! 

Χιλιάδων χρόνων λοιπόν η ζωή του και θεϊκή η προέλευση αυτού του φυτού με το υπέροχο άρωμα και το καταπληκτικό χρώμα. 

Και οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν πάντα θεϊκή καταγωγή σε όλα τα ωραία και λεπτά πράγματα του κόσμου τούτου.

Ο ΚΡΟΚΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

Στη σημερινή Ελλάδα ο κρόκος εξακολουθεί να είναι ένα γνωστό φυτό με διάφορες ονομασίες, Ζαφορά, σαφράνι, σαφράν. Το επιστημονικό του όνομα είναι Crocus sativus, όμως στα αιγιοπελαγίτικα νησιά, όπου το φυτό κάθε φθινόπωρο βάφει βιολετί το τοπίο, το ονομάζουν κρόκο και ξέρουν καλά να το χρησιμοποιούν για να δώσουν ξεχωριστή γεύση στο φαγητό ή στα γλυκίσματα.

Στην Αστυπάλαια, κυρίως τη Μεγάλη Εβδομάδα, τρυπάνε μύτη οι μυρωδιές από κάτι μεγάλα κατακίτρινα κουλούρια. Δαγκώνοντας τα διαπιστώνεις ότι δεν έχουν πλούσια και γλυκιά γεύση γιατί απλά δεν είναι κίτρινα από τα πολλά αυγά. Αυτό που γεύεσαι είναι άγλυκο, κριτσανιστό και μάλλον πικάντικο, μ ένα άρωμα ακαθόριστο. Αυτά τα παραδοσιακά κουλούρια ζυμώνονται στο νησί εδώ και αιώνες και αρωματίζονται με ζαφορά. Πρόκειται για ένα μυρωδικό που προέρχεται από τους στήμονες του κρόκου, τους οποίους μαζεύουν οι γυναίκες της Αστυπαλιάς κάθε Νοέμβρη από τα βουνά, όπου το φυτό φυτρώνει άγριο.

Τον ξέρουν λοιπόν οι Έλληνες τον κρόκο, και τον χρησιμοποιούν για για να δίνει ωραίο χρώμα και στα υφάσματά τους. Το χρησιμοποιούν επίσης για να περάσει ο πονοκέφαλος, για να τονώσουν την κυκλοφορία του αίματος, αλλά και για να φρεσκάρουν το νου τους. Γιατί ο κρόκος είναι και φάρμακο, όπως τουλάχιστον αποδεικνύουν οι έρευνες, αλλά και όπως διαπιστώνεται από αναφορές σε παλαιά κείμενα. Ξέρουμε επίσης ότι είναι ακριβό άρτυμα, αλλά λίγοι γνωρίζουν ότι η χώρα μας είναι ένας από τους 4 μοναδικούς τόπους στον κόσμο, όπου καλλιεργείται ο κρόκος.

Ένα καλλιεργήσιμο είδος κρόκου πρωτοέφτασε πριν από τρεις αιώνες στην περιοχή της Κοζάνης, όπου και ξεκίνησε η καλλιέργειά του. "Crocus sativus Cartwrightianus" είναι το βοτανικό όνομα γι' αυτό το φυτό, το οποίο φυτεύεται το καλοκαίρι και ανθίζει το φθινόπωρο. Έχει στενό, γρασιδωτό φύλλωμα με άσπρη κεντρική φλέβα, εμφανίζεται το χειμώνα και μαραίνεται πριν από το καλοκαίρι. Κανένα ίχνος από τον κρόκο δεν θα εμφανιστεί μέχρις ότου οι μέρες γίνουν μικρές και δροσερές. Αυτός ο σπάνιος κρόκος, ο οποίος πρωτοεμφανίστηκε κατά πολλούς στην Ασία, είναι μέλος της οικογένειας φυτών Iris. Σήμερα καλλιεργείται εκτεταμένα στο Ιράν, το Κασμίρ, την Ελλάδα, την Ισπανία και το Μαρόκο. Μοναδική κροκοκαλλιεργούμενη περιοχή της χώρας μας είναι η περιοχή της Κοζάνης, με επίκεντρο τα κροκοχώρια του Δήμου Ελιμείας (Κρόκος, Καρυδίτσα, Άνω Κώμη). Άλλωστε η έδρα του δήμου λέγεται Κρόκος.

Κάθε χρόνο, τα 39 χωριά της Κοζάνης που καλλιεργούν κατ' αποκλειστικότητα το φυτό κρόκος παράγουν κατά μέσο όρο 5-8 τόνους κρόκου, του πιο ακριβού μπαχαρικού στον κόσμο. Το 95% αυτής της ποσότητας εξάγεται χύμα σε μεγάλους πελάτες κυρίως στη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Σουηδία και αλλού. Το υπόλοιπο 5% συσκευάζεται από τις ίδιες τις γυναίκες που το καλλιεργούν, ενώ ένα ελάχιστο τμήμα της παραγωγής διατίθεται στην εγχώρια αγορά συσκευασμένο.

Το 1971 δημιουργήθηκε ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης και έκτοτε η κροκοκαλλιέργεια εξελίχτηκε σε δυναμική καλλιέργεια. Σήμερα καλύπτει περισσότερα από 10.000 στρέμματα, απασχολεί περίπου 1.500 αγροτικές οικογένειες του νομού και αποφέρει στην εθνική οικονομία περίπου 1,5 δισεκατομμύριο δραχμές συνάλλαγμα το χρόνο. Αξίζει εδώ να σημειώσουμε ότι στον Κανονισμό του Συμβουλίου της ΕΟΚ με αρ. 2081/92, ο κρόκος του Νομού Κοζάνης βρίσκεται πλέον στο "μητρώο των προστατευομένων ονομασιών προελεύσεως και των προστατευομένων γεωγραφικών ενδείξεων".

Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ

Ο κρόκος είναι εύκολο να καλλιεργηθεί. Ήπιο κλίμα, βροχοπτώσεις και καλοδουλεμένο έδαφος είναι επαρκείς παράγοντες. Ένα ράντισμα με τρίμματα κοκάλων στο χώμα στο οποίο θα φυτευτεί ο κρόκος θα το προμηθεύσει με φώσφορο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η αναπαραγωγή γίνεται με την φυσική ανάπτυξη του υπόγειου τμήματος αναπαραγωγής, ιδιότητα που την έχουν λίγα μόνο φυτά. Η φυτεία γίνεται αργά, συνήθως κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Οι βολβοί φυτεύονται σε απόσταση 10-15 εκατοστά μεταξύ τους και 20-25 εκατοστά βάθους. Για τη φυτεία ενός στρέμματος χρειάζονται 250-350 κιλά βολβοί. Πρέπει να προσέχουμε και να επιβλέπουμε τακτικά τη φυτεία γιατί οι βολβοί αποτελούν καλό μεζέ για διάφορα ζώα, όπως τυφλοπόντικες και αρουραίοι.

Η καλλιέργεια του φυτού είναι εύκολη, αλλά η συγκομιδή του είναι εξοντωτική. Περίπου 10.000 άνθρωποι, από τα «κροκοχώρια» της Κοζάνης, ασχολούνται γα 10 ημέρες με τη συλλογή και τον διαχωρισμό του κρόκου. Αν δεν μαζευτεί μέσα σε λίγες ώρες από τη στιγμή που θ' ανθίσει, ο κρόκος μαραίνεται και τα κόκκινα στίγματα χαλάνε. Γι' αυτό, χιλιάδες άνθρωποι σκύβουν για ώρες πάνω από τα φυτά για να προλάβουν να τα μαζέψουν. Η δουλειά ξεκινά με την ανατολή του ήλιου και τελειώνει αργά το βράδυ. Μαζεύονται πρώτα τα λουλούδια και, αφού μεταφερθούν στα σπίτια, ανοίγονται ένα ένα και αφαιρούνται τα στίγματα. Η ξήρανση των στιγμάτων είναι η πιο βασική και λεπτή εργασία και απαιτεί πείρα, προσοχή και τέχνη. Ο κρόκος πρέπει να ξεραθεί φυσιολογικά, προκειμένου να διατηρήσει αναλλοίωτες όλες τις χαρακτηριστικές του ιδιότητες (χρώμα και άρωμα).

Τα στίγματα τοποθετούνται πάνω σε τελάρα με συρμάτινη ή μεταξωτή βάση. Στη συνέχεια μεταφέρονται σε θερμαινόμενα δωμάτια, με τη θερμοκρασία να ανεβαίνει σταδιακά μέχρι να φτάσει τους 40 βαθμούς Κελσίου. Εκεί θα παραμείνουν 8-12 ώρες. Τα ξεραμένα πλέον στίγματα συσκευάζονται σε τενεκέδες ή πλαστικές σακούλες.

Επόμενη εργασία, εξίσου κοπιαστική, είναι ο διαχωρισμός των στημόνων από τα στίγματα και η απομάκρυνση όλων των ξένων υλών. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, όλη αυτή η δουλειά γινόταν με το χέρι. Όλη η οικογένεια μαζευόταν γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι, στρωμένο με μια κουβέρτα από τρίχωμα γίδας, που μπορούσε να κρατήσει τα κόκκινα στίγματα αλλά όχι και τα άχρηστα πέταλα των λουλουδιών. Σήμερα, οι κροκοπαραγωγοί έχουν ειδικά μηχανήματα, κατάδικές τους εφευρέσεις (τις συναντά κανείς σε διαφορετικές παραλλαγές από σπίτι σε σπίτι) που τους βοηθούν να λιχνίζουν πολύ πιο εύκολα και πολύ πιο γρήγορα. 

Οταν έπειτα από τρεις περίπου μήνες ολοκληρωθεί και αυτή η φάση, τα πολύτιμα στίγματα είναι έτοιμα να δώσουν το ακόμη πολυτιμότερο σαφράν (ή ζαφορά, όπως είναι κι αλλιώς γνωστό το μπαχαρικό με την έντονη ιδιαίτερη γεύση και το χαρακτηριστικό κόκκινο-κίτρινο χρώμα). -και νομίζουμε ότι δεν υπάρχει άλλη από τη λέξη "πολύτιμο" που να χαρακτηρίζει με τόση ακρίβεια αυτό το προϊόν, αν σκεφτεί κανείς ότι για ένα κιλό αποξηραμένα στίγματα χρειάζονται 150.000 λουλούδια, ότι ένα στρέμμα θα αποδώσει 800 -1200 γραμμάρια σαφράν το χρόνο, και ότι η λιανική του τιμή είναι 1,000 δρχ. το γραμμάριο. Δικαίως λοιπόν πολλοί το αποκαλούν "κόκκινο χρυσό".

Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΧΡΥΣΟΣ

Η αξίας του κρόκου ε'ιναι μεγάλη και πολλές φορές τα κρούσματα νοθείας πολλά. Ειδικός οργανισμός που ιδρύθηκε στη Νυρεμβέργη το 1856, ελέγχει και τιμωρεί τη κροκονοθεία.

Η ποιότητα του κρόκου εξαρτάται από το μέρος που καλλιεργείται, και τον τρόπο επεξεργασίας του.Υπάρχει μεγάλη διαφορά στην ποιότητα. Το χρώμα του είναι διακριτικό, βαθύ σκούρο κόκκινο με μυρωδιά χαρακτηριστική έως έντονη. Το γνήσιο Saffron πωλείται μέσα σε τενεκεδένια δοχεία και φιαλίδια και συνήθως αποθηκεύεται σε σκοτεινά σημεία. Το καφέ προϊόν, μάλλον είναι παλιό, άσχημα συσκευασμένο ή ακόμη και νοθευμένο.

Ο κόκκινος ελληνικός κρόκος θεωρείται ίσως η καλύτερη ποιότητα σαφράν, όπως έχει επικρατήσει να λέγεται ο κρόκος παγκοσμίως. Η λέξη αποτελεί παραφθορά της αραβικής Zafaran που σημαίνει κίτρινο. Οι Ιταλοί το λένε zafferano, οι Ισπανοί azafran, οι Γάλλοι safran και οι Αγγλοι saffron. Λέγεται πως σε μικρές δόσεις αγαλλιάζει το πνεύμα. Πολλοί είναι εκείνοι που το είχαν επαινέσει ως χωνευτικό, ως καταπραϋντικό, ως αφροδισιακό. Στον αιώνα μας οι χρήσεις του είναι περισσότερο μαγειρικές. 

Οι Άραβες, οι οποίοι είναι οι μεγαλύτεροι καταναλωτές κρόκου, τον χρησιμοποιούν για να αρωματίσουν το αρνί, το κοτόπουλο και τα φαγητά με ρύζι. Είναι απαραίτητο για τη Γαλλική bouillabaisse και το Ιταλικό risotto. Στην Ισπανία η πιο δημοφιλής χρήση του κρόκου είναι στην paella. Στην περιοχή μας ο κρόκος χρησιμοποιείται μόνο στο τσίπουρο και αυτό γιατί υπάρχει έλλειψη ζωντανής τοπικής παράδοσης. Τελευταία γίνεται μεγάλη προσπάθεια να περάσουμε τον κρόκο και στη δική μας κουζίνα και στα ελληνικά εστιατόρια. Πολύτιμο μπαχαρικό, δίνει μία ιδιαίτερη γεύση και χρώμα στο φαγητό, στα ροφήματα, στα ποτά, στα τυροκομικά και σε αμέτρητες άλλες εφαρμογές.

Για εμάς τους Έλληνες είναι πάντα ο κρόκος, ο φίλος του θεού Ερμή, η ξεχωριστή μοσχοβολιά των αιγιοπελαγίτικων κουλουριών της Λαμπρής, ένα από τα 58 αρώματα που χρησιμοποιεί το Πατριαρχείο για την παρασκευή του Αγίου Μύρου. Είναι επίσης η δυναμική κοζανίτικη καλλιέργεια που φέρνει στις διεθνείς αγορές την ξεχωριστή απόλαυση των απανταχού gourmet. Ένας ακόμα ελληνικός θησαυρός.

http://3lyk-n-filad.att.sch.gr/secret/botana/3Fyta/Krokos/Crokus.htm